Joseph Wilson của Hãng tin Associated Press, trong bản tin ngày 9 tháng 6 năm 2026, cho rằng: Đức Giáo Hoàng Leo XIV sẽ kết nối 1,000 năm lịch sử Giáo hội vào thứ Tư, bằng cách viếng thăm một tu viện thời trung cổ trên đỉnh núi mà người Công Giáo địa phương coi là linh thiêng và sau đó cử hành Thánh lễ tại Vương cung thánh đường Sagrada Familia nổi tiếng của Barcelona.
Montserrat, một nơi cách thành phố khá xa và phải leo dốc, rất được nhiều người Catalan ở đông bắc Tây Ban Nha yêu mến. Hàng năm, 2 triệu người đến thăm khu phức hợp này, bao gồm một tu viện Benedictine thế kỷ 11 cũng như một vương cung thánh đường thế kỷ 16. Tượng Đức Mẹ Đen, mà các nghiên cứu cho thấy ban đầu có màu trắng nhưng đã bị sẫm màu do khói và hương trầm trong nhiều thế kỷ trước khi được sơn đen, được nhiều người tôn kính.
Nhưng đối với nhiều người Công Giáo theo dõi từ xa — và đặc biệt là những người không theo đạo Công Giáo — điểm nổi bật trong chuyến thăm Tây Ban Nha kéo dài bảy ngày của vị Giáo hoàng sinh ra ở Chicago sẽ là Thánh lễ buổi tối của ngài tại Sagrada Familia — Vương cung thánh đường Thánh Gia — kỷ niệm 100 năm ngày mất của kiến trúc sư Antoni Gaudí. Đức Giáo Hoàng Leo sẽ nói gần như hoàn toàn bằng tiếng Tây Ban Nha trong chuyến đi này, với một số bình luận bằng tiếng Catalan.
Chuyến thăm này minh họa cho sự cân bằng của ngài trong việc duy trì các truyền thống tôn giáo lâu đời ở một quốc gia nơi đức tin đang suy yếu, đồng thời tiếp cận khán giả toàn cầu từ một vương cung thánh đường thu hút khách du lịch hơn là tín hữu. Tuy nhiên, hai địa điểm này có một mối liên hệ mà ngay cả một số người dân địa phương cũng không biết.
Một bục giảng cho cả thế giới
Nhà thờ Sagrada Familia kết hợp ngôn ngữ phổ quát của thiên nhiên — cây cối, chim chóc, bò sát, những chiếc sừng dê trĩu quả — với những cảnh trong cuộc đời Chúa Kitô. Vượt ra ngoài vẻ đẹp độc đáo đó, sức hấp dẫn của nó đến từ việc cho phép du khách chứng kiến quá trình xây dựng liên tục của một nhà thờ vĩ đại.
Quá trình đó bắt đầu từ 144 năm trước, với viên đá nền đầu tiên được đặt vào năm 1882 dưới thời Đức Giáo Hoàng Leo XIII, người cùng tên với Đức Giáo Hoàng Leo.
Sự “mới mẻ” là điều làm nên sự khác biệt của kiệt tác của Gaudí so với các nhà thờ khác ở châu Âu và lý do tại sao nó đã thu hút hàng triệu người. Thánh lễ của Đức Giáo Hoàng Leo là một cơ hội để kết nối ngài với nơi thờ phượng ngoạn mục này.
“Những phiến đá và cửa sổ kính màu của nhà thờ gợi lên khả năng tái hiện 2000 năm lịch sử Kitô giáo từ góc nhìn hiện đại và thậm chí hậu hiện đại,” Ferran Sáez, giáo sư nhân văn tại Đại học Ramón Llull ở Barcelona, nói với Associated Press. “Đây là một công trình nói lên nhiều ý tưởng rất phức tạp nhưng vẫn dễ hiểu đối với bất cứ ai có khả năng tiếp thu, dù họ có phải là Kitô hữu hay không.”
Nhà thờ Sagrada Familia là một hiện tượng quốc tế, nằm trong danh sách những địa điểm cần đến của hầu hết những người đam mê du lịch. Khách nước ngoài chiếm 90% lượng khách tham quan, phí vào cửa được dùng để tài trợ cho việc xây dựng nhà thờ, và theo nhà thờ, số lượng người Mỹ đến thăm nhiều hơn người Tây Ban Nha.
Mặc dù không có số liệu thống kê về độ tuổi trung bình của khách tham quan, nhưng nhà thờ rất nổi tiếng trong giới thanh thiếu niên và những người ở độ tuổi 20. Điều này trái ngược hoàn toàn với số lượng giáo dân lớn tuổi tại hầu hết các nhà thờ Tây Ban Nha vào thời điểm Giáo Hội Công Giáo đang nỗ lực thu hút và duy trì sự phù hợp với giới trẻ. Danh hiệu mới nhất của vương cung thánh đường – nhà thờ cao nhất thế giới, với Tháp Chúa Giêsu Kitô mới được xây dựng – đã biến nó thành một ngọn hải đăng vĩ đại hơn nữa.
Người Catalan coi Montserrat là quê hương tâm linh của họ.
Sagrada Familia là một diễn đàn toàn cầu, nhưng nó nằm ở một quốc gia nơi Kitô giáo đang suy giảm. Tây Ban Nha đã trải qua một cuộc khủng hoảng tôn giáo vào cuối thế kỷ 20 trong quá trình trở lại chế độ dân chủ. Hơn một nửa số người Tây Ban Nha được cơ quan thăm dò dư luận nhà nước khảo sát năm 2024 tự nhận mình là người Công Giáo, nhưng chỉ khoảng 1/5 người tự gọi mình là người Công Giáo thực hành.
Và Catalonia là một trong những tỉnh thế tục nhất của Tây Ban Nha, Sáez cho biết.
Người Công Giáo ở Catalonia khá kín đáo trong việc thực hành tôn giáo, không có những cuộc rước kiệu Tuần lễ Phục sinh phô trương như ở Seville và các thành phố khác của Tây Ban Nha.
Sức mạnh đức tin của họ nằm ở những thánh địa: nhà thờ Sagrada Familia, đan viện Poblet và các nhà thờ kiểu La Mã nằm rải rác dưới chân dãy Pyrenees. Và trên hết, ở Montserrat, nơi những người hành hương đến bằng xe buýt, cáp treo, đường sắt răng cưa và những con đường mòn gian khổ.
“Đây là nơi lưu giữ hình ảnh Đức Mẹ được yêu mến nhất của chúng tôi, Đức Mẹ Đen,” nhà thần học người Catalan Francesc Torralba nói với AP. “Nhiều người Catalan cầu nguyện với Mẹ và cảm thấy gần gũi với Mẹ trong những lúc cần thiết. Montserrat là chìa khóa cho văn hóa của chúng tôi, cũng như những nỗ lực của chúng tôi…để duy trì ngôn ngữ và truyền thống của chúng tôi.”
Trong khi Montserrat là trung tâm tôn giáo của khu vực, đức tin của nó được “thể hiện về mặt văn hóa trong các tác phẩm nghệ thuật” như nhà thờ Sagrada Familia, ông nói thêm.
Đám đông khách du lịch
Và chính tính nghệ thuật độc đáo và không gò bó đó đã thu hút rất nhiều du khách. Nhiều cư dân Barcelona cảm thấy danh tiếng của Sagrada Familia đã gây ra một số vấn nạn tồi tệ nhất của du lịch quá tải. Xe buýt du lịch tràn ngập khu vực với khách du lịch trong ngày từ các tàu du lịch, và các con phố đối diện nhà thờ đầy rẫy các nhà hàng thức ăn nhanh và cửa hàng bán đồ lưu niệm. Những người biểu tình đã dùng súng nước bắn vào khách du lịch năm ngoái đã lên kế hoạch đến Sagrada Familia cho đến khi bị cảnh sát ngăn chặn.
“Ở đâu có hai nhóm người (khách du lịch và người dân địa phương), ở đó có thể xảy ra xung đột, và điều đó xảy ra ngay cả trong những cuộc hôn nhân tốt đẹp nhất,” cha xứ của Sagrada Familia, Cha Josep Turull, nói với AP. “Vì vậy, chúng tôi cố gắng, giống như trong hôn nhân, để những cuộc khủng hoảng nhỏ này trở thành những khó khăn trong quá trình trưởng thành, và đó là lý do tại sao chúng tôi không chỉ cố gắng chào đón những người hành hương và khách du lịch mà còn đảm bảo rằng giáo dân của chúng tôi cảm thấy điều này "Đó là vương cung thánh đường của họ."
Đức Leo có thể mang đến nhiều du khách hơn nữa. Lễ thánh hiến của Đức Giáo Hoàng Benedict XVI biến nơi đây thành một vương cung thánh đường hoạt động vào năm 2010 đã thúc đẩy số lượt khách tham quan từ khoảng 3 triệu lượt mỗi năm lên gần 5 triệu lượt vào năm 2025, theo Xavier Martínez, Giám đốc điều hành dự án xây dựng Sagrada Familia.
“Tôi tin rằng vào ngày 10 tháng 6, chúng ta sẽ chứng kiến điều gì đó tương tự như những gì chúng ta đã thấy vào năm 2010,” Martínez nói. “Vào thời điểm đó, thế giới đã khám phá nội thất của Sagrada Familia. Giờ đây, thế giới sẽ khám phá những ngọn tháp của Sagrada Familia.”
Hướng dẫn viên du lịch kiêm nhà sử học Mònica Santín đã chứng kiến sức mạnh kỳ diệu của nhà thờ Sagrada Familia đối với cả người tin và không tin; thậm chí một số người còn khóc khi bước qua ngưỡng cửa nhà thờ. Dù việc giúp du khách trải nghiệm những khoảnh khắc thay đổi cuộc đời này mang lại cho bà cảm giác mãn nguyện, bà vẫn lo ngại rằng Thánh lễ của Đức Leo có thể đẩy du lịch lên mức không bền vững đối với cộng đồng.
Các địa điểm linh thiêng có mối liên hệ với nhau.
Santín đã đặt chỗ để gặp Đức Leo trực tiếp, nhưng không phải tại nhà thờ chính tòa. Thay vào đó, bà sẽ đến tu viện Montserrat.
Bà của Santín cũng đã thực hiện cuộc hành hương tương tự, đi bộ chân trần đến một hang động trên sườn núi, nơi truyền thuyết kể rằng những người chăn cừu đã phát hiện ra bức tượng Đức Mẹ Đen và cầu nguyện cho sự bảo vệ cho chồng bà trong Nội chiến Tây Ban Nha. Ngày nay, Santín đeo chiếc nhẫn mà bà ngoại đã tặng.
“Tôi không biết làm sao mà nó không bị hỏng,” Santín nói, nhẹ nhàng chạm vào chiếc nhẫn, với hình ảnh Đức Mẹ Montserrat, vị thánh bảo hộ của Catalonia, gần như không còn nhìn thấy rõ sau nhiều năm.
Và bà lưu ý rằng Montserrat và Sagrada Familia có một mối liên hệ chung, nhưng ít người biết đến.
Theo Santín, người đang nghiên cứu luận án tiến sĩ về kiến trúc sư này tại trường thần học ISCREB ở Barcelona, Gaudí trẻ tuổi từng học việc với một kiến trúc sư xây dựng nhà nguyện trên đỉnh núi dành cho Đức Mẹ Montserrat. Kiến trúc sư đó ban đầu được thuê để xây dựng Sagrada Familia, nhưng chi phí vật liệu khiến đề xuất tân Gothic của ông không khả thi và công trình được giao cho Gaudí. Là một phần trong thiết kế táo bạo của mình, ông đã đưa các yếu tố của ngọn núi vào.
Ngay cả những ngọn tháp giống như lâu đài cát của vương cung thánh đường cũng giống với những khối đá nhọn mà mọi người Catalan đều có thể nhận ra là nhô ra từ Montserrat.
“Montserrat là ngọn núi thiêng của chúng tôi,” Santín nói. “Sagrada Familia giống như một Montserrat ở giữa thành phố.”