Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Gio-an.

Khi ấy, Đức Giê-su ngước mắt lên trời và cầu nguyện rằng : “Lạy Cha chí thánh, xin gìn giữ các môn đệ trong danh Cha mà Cha đã ban cho con, để họ nên một như chúng ta. 12 Khi còn ở với họ, con đã gìn giữ họ trong danh Cha mà Cha đã ban cho con. Con đã canh giữ, và không một ai trong họ phải hư mất, trừ đứa con hư hỏng, để ứng nghiệm lời Kinh Thánh. 13 Bây giờ, con đến cùng Cha, và con nói những điều này lúc còn ở thế gian, để họ được hưởng trọn vẹn niềm vui của con. 14 Con đã truyền lại cho họ lời của Cha, và thế gian đã ghét họ, vì họ không thuộc về thế gian, cũng như con đây không thuộc về thế gian. 15 Con không xin Cha cất họ khỏi thế gian, nhưng xin Cha gìn giữ họ khỏi ác thần. 16 Họ không thuộc về thế gian cũng như con đây không thuộc về thế gian. 17 Xin Cha lấy sự thật mà thánh hiến họ. Lời Cha là sự thật. 18 Như Cha đã sai con đến thế gian, thì con cũng sai họ đến thế gian. 19 Vì họ, con xin thánh hiến chính mình con, để nhờ sự thật, họ cũng được thánh hiến.”

 

SAI NHỮNG KẺ MONG MANH



“Như Cha đã sai con đến thế gian, con cũng sai họ đến thế gian”.
Ngày kia, Thomas Edison đem về cho mẹ một tờ giấy. Đọc xong, bà ôm con và nói, “Con là một thiên tài; trường này quá nhỏ cho con!”. Nhiều năm sau, Edison mới biết mảnh giấy thật sự viết, “Con bà quá chậm, chúng tôi không nhận!”. Ông đã khóc và viết, “Một người mẹ anh hùng đã biến một đứa trẻ bị loại thành thiên tài!”.
Kính thưa Anh Chị em,
Nếu có một bà mẹ kỳ vọng vào con, thì Chúa Giêsu càng kỳ vọng vào các môn đệ của Ngài. Họ không chỉ thay đổi thế giới, nhưng còn dự phần cứu độ nó! Tin Mừng hôm nay tiết lộ niềm tín nhiệm đầy nghịch lý ấy: Thiên Chúa không sợ ‘sai những kẻ mong manh’.
Điều đáng kinh ngạc trong Tin Mừng Gioan là Chúa Giêsu không xây dựng Hội Thánh bằng những con người hoàn hảo. Phêrô sẽ chối Thầy, Tôma sẽ nghi nan, các môn đệ sẽ bỏ chạy; vậy mà Ngài vẫn sai họ đi. Động từ Hy Lạp apostellō - “sai đi” - không chỉ mang nghĩa giao nhiệm vụ, nhưng còn diễn tả việc được tham dự vào chính sứ mạng ấy. Vì thế, Kitô hữu không phải là những người mạnh mẽ hơn người khác, nhưng là những kẻ mong manh được Thiên Chúa tín nhiệm và trao phó Tin Mừng.
Thiên Chúa thường gửi đi những con người “đủ yếu” cho sứ mạng họ nhận lãnh. Vì thế, sự mong manh không phải điều cản trở, nhưng lại là nơi quyền năng Thiên Chúa biểu lộ. Chúa Giêsu không chờ các môn đệ hoàn hảo rồi mới sai họ; Ngài ‘sai những kẻ mong manh’ giữa yếu đuối và thất bại, để họ học biết cậy dựa vào Ngài. Bình sành có nứt thì Ánh Sáng bên trong mới toả ra. “Nếu mục tiêu là sự lệ thuộc vào Thiên Chúa, thì yếu đuối lại là một lợi thế!” - Alistair Begg.
Phaolô hiểu rất rõ sự mong manh ấy. Ông biết “sói dữ”, xiềng xích và chống đối chờ mình, nhưng vẫn bước đi. Vì Phaolô không cậy dựa vào sức riêng, nhưng vào “Lời ân sủng” - bài đọc một. Vậy mà giữa một thế giới đầy bất an, Thánh Vịnh đáp ca vẫn có thể reo lên, “Hỡi vương quốc trần gian, nào hát khen Thượng Đế!”; vì Tin Mừng chưa bao giờ được trao cho những kẻ bất khả chiến bại, nhưng cho những kẻ dễ vỡ. Kẻ tưởng mình bất khả chiến bại là kẻ đầu tiên bị loại khỏi cuộc chơi của ân sủng.
Anh Chị em,
Đức Kitô chính là “Đấng được sai đi” đầu tiên - Đấng đã tự nguyện mang lấy mọi mong manh của phận người. Ngài bước vào thế gian không bằng quyền lực, nhưng với một thân xác có thể bị phản bội, tổn thương và đóng đinh. Thế nhưng, chính trong sự yếu hèn ấy, quyền năng cứu độ của Chúa Cha được biểu lộ. Vì thế, theo Chúa Kitô không phải là trở nên bất khả tổn thương, nhưng là dám để đời mình được Ngài sử dụng, ngay trong yếu đuối. Sự thánh thiện không nằm ở chiếc áo không tì vết, nhưng ở bàn chân lấm bùn vẫn dám bước đi. Có lẽ đó là lý do Chúa Giêsu vẫn tiếp tục ‘sai những kẻ mong manh’. “Thiên Chúa không đòi chúng ta thành công, nhưng để mình được Ngài sử dụng!” - Madeleine Delbrêl.
Chúng ta có thể cầu nguyện,
“Lạy Chúa, con không mạnh mẽ như con tưởng; nhưng nếu Chúa vẫn còn tin con, xin cho con đủ can đảm đứng dậy và tiếp tục đi tới!”, Amen.
Lm. Minh Anh (Tgp. Huế)

 

Theo Ed. Condon, đồng chủ bút The Pillar, trong bản tin ngày 19 tháng 5 năm 2026, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Đức cho rằng cuộc họp đầu tiên theo lịch trình của một cơ quan đồng nghị gây tranh cãi sẽ bị trì hoãn khi không được Tòa Thánh phê chuẩn điều lệ.

Phát biểu với giới truyền thông hôm thứ Sáu, Giám mục Heiner Wilmer cho biết cuộc họp đầu tiên của một cơ quan quốc gia thường trực mới gồm các giám mục và giáo dân, được gọi là “Hội đồng đồng nghị”, không thể diễn ra trừ khi Tòa Thánh phê chuẩn điều lệ của nó, vốn đã được những người tham gia Con đường đồng nghị thông qua hồi đầu năm nay.

“Cá nhân tôi không kỳ vọng chúng ta sẽ họp sớm nhất là vào tháng 11 vì những động lực [của Tòa Thánh], bởi vì [quyết định] được chuyển từ cơ quan này sang cơ quan khác,” Wilmer nói.

Việc chủ tịch hội nghị thừa nhận rằng sản phẩm quan trọng nhất của tiến trình đồng nghị kéo dài nhiều năm của Đức sẽ không được tiến hành nếu không có sự chấp thuận rõ ràng của Vatican, ngay cả dưới hình thức một phiên họp tạm thời hoặc không chính thức, dường như là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy các giám mục nói chung không sẵn sàng công khai thách thức Đức Giáo Hoàng Leo XIV.

Và việc trì hoãn thành lập hội đồng đồng nghị — dù là tạm thời hay vĩnh viễn — cũng có thể báo hiệu sự rạn nứt cuối cùng của đa số các giám mục Đức vốn trước đây đoàn kết và cam kết cải cách triệt để.

—

Trong khi con đường đồng nghị kéo dài nhiều năm do các giám mục Đức phối hợp với Ủy ban Trung ương Công Giáo Đức (ZdK) thực hiện đã chính thức kết thúc vào tháng Giêng năm nay, hội đồng đồng nghị được dự định đại diện cho giai đoạn thứ hai của tiến trình đồng nghị trong nước, tiếp tục các đề xuất của các phiên họp trước đó.

Năm hội nghị đồng nghị đầu tiên được dành để soạn thảo các đề xuất gây tranh cãi về một loạt các vấn đề liên quan đến giáo lý và kỷ luật của Giáo hội, bao gồm việc phong chức cho phụ nữ, tình dục con người, giáo sĩ kết hôn và quản trị giáo dân.

Mặc dù các cuộc họp này và hàng trăm trang nghị quyết và đề xuất mà chúng đưa ra đã là chủ đề của nhiều bình luận và chỉ trích, kể cả từ Rome, nhưng kết luận cuối cùng của con đường đồng nghị vào tháng Giêng đã trình bày và xem xét các phương tiện thực tiễn để hiện thực hóa chúng trong các giáo phận của Đức.

Việc thành lập hội đồng đồng nghị, với thành viên hỗn hợp gồm các giám mục và giáo dân, theo các đề xuất của con đường đồng nghị, sẽ “đưa ra các quyết định cơ bản có ý nghĩa trên cấp giáo phận về kế hoạch mục vụ, triển vọng tương lai của Giáo hội, và các vấn đề tài chính và ngân sách của Giáo hội mà không được quyết định ở cấp giáo phận” và có nhiệm vụ “thường xuyên giám sát việc thực hiện các quyết định của con đường đồng nghị” trong các giáo phận của Đức.

Việc thành lập một cơ quan trên cấp giáo phận có quyền quyết định cao hơn các giám mục là mục tiêu chính của những người tổ chức con đường đồng nghị và, trong nhiều năm, việc đưa giáo dân vào một cơ quan quản lý quốc gia đã được các thành viên hàng đầu của hội đồng giám mục Đức coi là mục tiêu thiết yếu của tiến trình đồng nghị.

Đây vẫn là mục tiêu đã được tuyên bố của cả ban lãnh đạo hội nghị giám mục và ZdK dưới thời Đức Giáo Hoàng Phanxicô, bất chấp những cảnh báo thường xuyên từ các cơ quan giáo triều Rô-ma rằng một cơ quan như vậy là bất khả theo luật giáo hội, cũng như không tương thích với giáo lý của Giáo hội, khiến một số ít giám mục – bao gồm Hồng Y Rainer Maria Woelki của Cologne, Giám mục Stefan Oster của Passau và Giám mục Rudolf Voderholzer của Regensburg – hoàn toàn rút khỏi con đường đồng nghị, mặc dù số lượng không đủ để ngăn chặn đa số hai phần ba các giám mục trong nước bỏ phiếu thông qua các đề xuất đồng nghị như một hội nghị giám mục.

Tuy nhiên, sau khi Đức Giáo Hoàng Leo XIV được bầu năm ngoái, động lực của Đức đã chậm lại đáng kể, và đa số vững chắc trước đây trong số các giám mục của nước này đã bị lung lay.

Sau một loạt các buổi tiếp kiến riêng của Đức Giáo Hoàng dành cho từng giám mục người Đức vào mùa thu năm ngoái, bao gồm cả khối đa số và thiểu số trong hội nghị, ban lãnh đạo hội nghị Đức đã đến Rome để thảo luận về đề xuất hội đồng đồng nghị vào tháng 11.

Cuộc gặp gỡ vào thời điểm đó được mô tả là “chân thành, cởi mở và mang tính xây dựng”, và dường như có tác động mạnh mẽ hơn so với những lần gặp gỡ trước đây với Vatican. Trong cuộc họp tháng Giêng tiếp theo của cơ quan đồng nghị Đức để phê chuẩn điều lệ cho hội đồng đồng nghị được đề xuất, các giám mục trước đây ủng hộ bắt đầu lên tiếng phản đối các điều khoản quan trọng.

Ví dụ, Hồng Y Reinhard Marx của Munich và Freising, mặc dù đã khởi xướng phương thức đồng nghị trong nhiệm kỳ chủ tịch hội nghị giám mục của mình, đã chỉ trích mạnh mẽ điều khoản cho phép hội đồng đồng nghị giám sát việc tuân thủ các đề xuất của thượng hội đồng ở cấp giáo phận.

“Tôi thấy trước những khó khăn đáng kể. Tôi không muốn một cơ quan quyền lực cao hơn liên tục giám sát tôi với tư cách là một giám mục. Đây chính xác là điều mà Rome đã chỉ trích. Điều đó không đáng mong muốn,” vị Hồng Y nói, đồng thời tuyên bố “kiên quyết phản đối đề xuất này.”

Giám mục Peter Kohlgraf của Mainz, một người trước đây cũng nhiệt tình ủng hộ chương trình nghị sự của Con đường đồng nghị, cảnh báo rằng “nếu cơ quan đồng nghị tuyên bố mình có quyền tối cao, điều đó chắc chắn không phù hợp với Giáo hội toàn cầu.”

Điều này thể hiện một sự thay đổi đáng kể trong lập trường của các giám mục Thượng Hội đồng, vì trước đó họ vẫn kiên định với chương trình nghị sự tương tự bất chấp lời cảnh báo rõ ràng từ Đức Giáo Hoàng Phanxicô.

Cuối cùng, điều lệ đã được Con đường đồng nghị thông qua vào tháng Giêng, với các giám mục tham gia thông qua văn bản với đa số hai phần ba cần thiết bằng một lần bỏ phiếu duy nhất. Hội nghị các giám mục sau đó đã thông qua văn bản “chỉ với tỷ lệ rất sít sao” vào tháng Hai.

Kể từ đó, Rome đã thể hiện quyết tâm hơn nữa trong việc siết chặt các kế hoạch của Đức vượt quá giáo lý và thực hành được chấp nhận, trong bối cảnh căng thẳng về kế hoạch ở một số giáo phận nhằm đưa ra các lời chúc phúc chính thức cho các cặp vợ chồng ly hôn, tái hôn dân sự và các cặp đôi đồng tính, mặc dù những điều này bị cấm bởi văn kiện Fiducia supplicans của Vatican.

Đức Hồng Y Victor Manuel Fernandez, người đứng đầu Bộ Giáo lý Đức tin, đã có bước đi bất thường khi công bố vào đầu tháng này một bức thư năm 2024 gửi cho một giám mục người Đức chỉ trích bản dự thảo cẩm nang “Chúc phúc cho các cặp đôi yêu thương nhau” và công khai tuyên bố rằng lời chỉ trích của Bộ Giáo lý Đức tin đối với Văn bản dự thảo cũng liên quan đến phiên bản cuối cùng sau đó.

Trong khi các nhân vật chủ chốt trong Giáo hội tại Đức tiếp tục bảo vệ các kế hoạch và cải cách của con đường đồng nghị – bao gồm cả kế hoạch chúc phúc cho các cặp vợ chồng – trước sự chỉ trích trực tiếp của Đức Giáo Hoàng, việc Giám mục Wilmer thừa nhận rằng hội đồng đồng nghị sẽ không diễn ra nếu không có sự chấp thuận cụ thể của Tòa Thánh cho thấy rằng sự ủng hộ trong số các giám mục của nước này hiện có thể đã giảm xuống dưới ngưỡng hai phần ba cần thiết.

Nếu vậy, điều đó có thể chứng tỏ là một thay đổi mang tính quyết định trong động thái của mối quan hệ giữa Tòa Thánh và Đức, vì nó sẽ ngăn cản Hội đồng Giám mục Đức đưa ra các đề xuất gây tranh cãi nhân danh toàn thể hàng giám mục của đất nước. Thay vào đó, các giám mục riêng lẻ sẽ phải tự mình cố gắng thực hiện các đề xuất và kế hoạch cụ thể.

Điều này, đến lượt nó, có thể làm cho việc đưa ra và truyền đạt phản hồi theo giáo luật từ Tòa Thánh, nếu cần thiết, dễ dàng hơn – vì nó sẽ liên quan đến các giám mục riêng lẻ chứ không phải toàn thể Hội đồng – và có thể mở đường cho việc áp đặt các biện pháp trừng phạt theo giáo luật trong một số trường hợp.

Hành động theo giáo luật như vậy đã được Hồng Y Pietro Parolin, Ngoại trưởng Tòa Thánh, đề cập công khai. Tháng trước.

Các vòng đối thoại trước đây giữa Rome và các giám mục Đức về những cải cách đồng nghị được đề xuất, theo một số nhà quan sát, thường giống như một cuộc đối đầu được dàn dựng, với Rome kiên quyết chỉ trích và các giám mục Đức tiến lên phía trước trong khi tránh đối đầu trực tiếp bất cứ khi nào có thể.

Tuy nhiên, đối với nhiều người theo dõi từ bên ngoài, động thái đó dường như được củng cố bởi cảm giác rằng các giám mục Đức, với tư cách là một hội nghị thống nhất, quá lớn để Rome có thể kỷ luật tất cả cùng một lúc.

Tuy nhiên, nếu hội đồng giám mục không còn nắm giữ được đa số hai phần ba cho chương trình nghị sự đồng nghị, hoặc không còn dựa vào sự ủng hộ có ảnh hưởng của các nhân vật như Hồng Y Marx, thì động lực có thể nhanh chóng thay đổi.

Ví dụ, nếu một giám mục giáo phận tiến hành thực hiện các phép lành phụng vụ cho các cặp đôi đồng tính, ông ta có thể nhận được những lời cảnh báo giáo luật nghiêm khắc tương tự như những lời cảnh báo đang được đưa ra cho hàng giáo phẩm của Hội Thánh Thánh Piô X. Điều đó đến lượt nó có thể thuyết phục nhiều giám mục từ bỏ chương trình nghị sự đồng nghị hơn là phải đối diện với những hậu quả tương tự và làm suy yếu thêm sự ủng hộ tại cấp Hội đồng.

Thật vậy, với đa số chỉ một phiếu trong số các giám mục đã thông qua điều lệ hội đồng đồng nghị hồi đầu năm nay, có thể tuyên bố của Giám mục Wilmer rằng cơ quan này sẽ không họp nếu không có sự phê chuẩn của Tòa Thánh thực chất có nghĩa là ngài không còn tin tưởng rằng cơ quan này có đủ đa số giám mục cần thiết để tiếp tục hoạt động.

 

Philip Kosloski, trong bản tin ngày 19/05/2026 của tạp chí Aleteia, cho hay: Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã theo dõi sát sao cách thế giới sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), và dưới sự lãnh đạo của ngài, Giáo hội không ngồi yên. Giống như Đức Giáo Hoàng Phanxicô, Đức Leo thường xuyên viết về vấn đề này và thậm chí thành lập một ủy ban tại Vatican để nghiên cứu.

Thông điệp đầu tiên của ngài sẽ đi sâu hơn nữa vào AI và những hậu quả của nó trên thế giới.

Gần đây nhất, Đức Giáo Hoàng Leo đã bình luận về AI trong một thông điệp nhân Ngày Truyền thông Thế giới lần thứ 60, có tựa đề "Bảo tồn Giọng nói và Khuôn mặt Con người". Trong đó, ngài tập trung vào việc AI ngày càng được sử dụng để thay thế sự sáng tạo của con người.

Chôn vùi tài năng của chúng ta

Trong khi nhiều người trên thế giới ngày nay hào hứng với khả năng tạo ra đủ loại tác phẩm sáng tạo chỉ bằng một nút bấm, Đức Giáo Hoàng Leo cảnh báo chúng ta rằng điều này có thể không tốt cho nhân loại. Ngài giải thích cách điều này đang làm thay đổi quan điểm của chúng ta về con người và những thứ họ tạo ra:

Trong những năm gần đây, các hệ thống trí tuệ nhân tạo ngày càng kiểm soát việc sản xuất văn bản, âm nhạc và video. Điều này đặt phần lớn ngành kỹ nghệ sáng tạo của con người vào nguy cơ bị phá bỏ và thay thế bằng nhãn “Được hỗ trợ bởi AI”, biến con người thành những người tiêu dùng thụ động của những suy nghĩ chưa được suy gẫm và những sản phẩm vô danh không có quyền sở hữu hay tình yêu. Trong khi đó, những kiệt tác của thiên tài nhân loại trong lĩnh vực âm nhạc, nghệ thuật và văn học đang bị giảm xuống chỉ còn là nơi huấn luyện cho máy móc.

YouTube là một trong những ví dụ điển hình của thế giới mới đầy thách thức này, nơi ngày càng khó để biết liệu một video được tạo ra bởi con người hay bởi trí tuệ nhân tạo.

Toàn bộ phim truyện dài hiện đang được tạo ra bằng AI bởi những người trên khắp thế giới, sử dụng kỹ thuật được đào tạo trên những bộ phim trước đây là thành quả của bàn tay và sự khéo léo của con người. Đức Giáo Hoàng Leo không coi đây là sự tiến bộ, mà tin rằng đó là một ví dụ về việc "chôn vùi" tài năng của chúng ta, gợi nhớ đến dụ ngôn của Chúa Giê-su:

Từ bỏ sự sáng tạo và giao phó khả năng trí tuệ và trí tưởng tượng của chúng ta cho máy móc có nghĩa là chôn vùi những tài năng mà chúng ta được ban cho để phát triển như những cá nhân trong mối quan hệ với Chúa và với người khác. Điều đó có nghĩa là che giấu khuôn mặt và im lặng tiếng nói của chúng ta.

Đức Giáo Hoàng Leo đang đề cập đến dụ ngôn của Chúa Giê-su trong Mt 25:14-30, nơi người chủ giao cho các đầy tớ mình những ta-lê (tên gọi của một loại tiền tệ vào thời Chúa Giê-su), số tiền được dùng để trông coi điền trang và đầu tư để gia tăng của cải. Một người đầy tớ sợ làm chủ thất vọng bằng cách đưa ra những lựa chọn sai lầm, và thay vì sử dụng tiền, anh ta đào một cái hố dưới đất và chôn nó đi.

Người chủ đã nói những lời khắc nghiệt nhất với người đầy tớ đó: "Hãy ném tên đầy tớ vô dụng đó vào bóng tối bên ngoài; ở đó người ta sẽ khóc lóc và nghiến răng." Đức Giáo Hoàng Leo tin rằng, mặc dù trí tuệ nhân tạo (AI) có thể là một công cụ hữu ích trong một số trường hợp, nhưng chúng ta cần phải cẩn thận khi sử dụng nó, đặc biệt là khi muốn sử dụng cho mục đích sáng tạo, chẳng hạn như viết luận văn, tạo ra tác phẩm nghệ thuật, sáng tác nhạc hoặc làm video.

Nếu chúng ta quá phụ thuộc vào nó, chúng ta có nguy cơ "chôn vùi" những tài năng trời phú của mình, để máy móc làm tất cả công việc sáng tạo, trong khi chúng ta dần đánh mất những kỹ năng được ban tặng.

 

PHÂN TÍCH: Đằng sau vinh dự gây tranh cãi gần đây dành cho đặc phái viên của Tehran là một lịch sử ngoại giao bí mật, những cuộc đấu tranh chung tại Liên Hợp Quốc và những đường lối được chăm chút cẩn thận với các giáo chủ Hồi giáo.

Phân tích trên là của Edward Pentin Vatican, trong bản tin ngày 18 tháng 5 năm 2026 của tạp chí mạng National Catholic Register. Ông viết:

Vào cuối tháng 3 năm 2007, khi chính phủ Ahmadinejad diễu hành các nhân viên Hải quân Hoàng gia Anh bị bắt giữ trên truyền hình Iran, cuộc khủng hoảng dường như đang trở nên gay gắt hơn, biến thành một cuộc đối đầu nghiệt ngã giữa Tehran và phương Tây.

Tuy nhiên, đằng sau hậu trường, những nỗ lực thầm lặng đang được tiến hành để đảm bảo việc thả họ. Trong số những nỗ lực hiệu quả nhất có sự tham gia của Đại sứ quán Anh tại Tòa thánh, các nhà ngoại giao Vatican và các quan chức Iran. Trung tâm của những nỗ lực này là Đức ông Pietro Parolin, khi đó là Thứ trưởng phụ trách quan hệ với các quốc gia của Vatican.

Thông qua các mối quan hệ ngoại giao lâu năm với Anh và Iran, Đức ông Parolin đã sắp xếp để Đức Giáo Hoàng Benedict XVI gửi một lời thỉnh cầu bí mật tới lãnh đạo tinh thần của Iran, Ayatollah Ali Khamenei, yêu cầu thả các thủy thủ như một cử chỉ thiện chí trước lễ Phục Sinh. Lời thỉnh cầu đã thành công, và các thủy thủ được trả tự do vào ngày 4 tháng 4, thứ Tư của Tuần Thánh, điều mà Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad mô tả là một “món quà Phục Sinh” dành cho người dân Anh.

Sự việc này là một lời nhắc nhở rằng mối quan hệ của Vatican với Iran — mối quan hệ chính thức bắt đầu từ năm 1966 — từ lâu đã bền chặt và hữu ích hơn nhiều so với những gì người ta thường nghĩ.

Lịch sử đó giúp giải thích, mặc dù không nhất thiết phải biện minh, cho một tranh cãi gần đây xung quanh quyết định của Vatican về việc trao tặng một danh hiệu ngoại giao thường lệ nhưng danh giá cho Đại sứ Iran, Mohammad Hossein Mokhtari.

Truyền thông nhà nước Iran miêu tả giải thưởng này như một cử chỉ ủng hộ của Giáo hoàng đối với chính sách đối ngoại của Tehran và những nỗ lực thúc đẩy hòa bình. Đáp lại những lời chỉ trích cho rằng vinh dự này hợp pháp hóa chế độ Iran, Vatican và Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Tòa Thánh nhấn mạnh rằng Huân chương Đại Thập tự của Giáo hoàng Pius IX thường được trao cho tất cả các đại sứ sau hơn hai năm phục vụ, đồng thời cho biết thêm rằng 13 nhà ngoại giao đã nhận được sự công nhận này trong cùng một buổi lễ ngày 12 tháng 5.

Mặc dù có thể chỉ là một nghi thức ngoại giao thông thường, nhưng quan hệ song phương giữa Iran và Tòa Thánh đã luôn vững mạnh trong nhiều thập niên. Đại sứ quán Iran tại Tòa Thánh là một trong những đại sứ quán hoạt động tích cực nhất ở Rome. Tôi nhớ rất rõ mình đã đến thăm khu phức hợp này vài lần cách đây vài năm để phỏng vấn truyền thông và rất ấn tượng bởi số lượng hoạt động diễn ra ở đó - có lẽ, tôi nghĩ, bởi vì đó là một trạm nghe lén hữu ích, nhưng nhiều khả năng là vì cả Tòa Thánh và nước cộng hòa Hồi giáo đều coi nhau là hữu ích. Tehran thỉnh thoảng tìm kiếm sự giúp đỡ của Vatican với tư cách là người trung gian hòa giải, như trường hợp hồi tháng 7 năm ngoái khi Mokhtari viết thư cho Đức Giáo Hoàng Leo XIV, thúc giục ngài công khai lên án những gì Iran mô tả là các mối đe dọa và lời lăng mạ từ phía Mỹ và Israel nhằm vào Khamenei.

Về phần mình, Tòa Thánh đôi khi tìm thấy ở Iran một đối tác bất ngờ trong các diễn đàn đa phương, đặc biệt là tại Liên Hợp Quốc. Các nhà ngoại giao Iran, trong một số trường hợp, đã cùng với Vatican bảo vệ các quan điểm về sự thánh thiêng của sự sống, bảo vệ gia đình và phản đối những cách giải thích mở rộng về quyền sinh sản bao gồm cả phá thai.

Vatican thỉnh thoảng tận dụng mối quan hệ tích cực của mình với Iran để đưa ra những lời chỉ trích khi cần thiết, như hồi tháng 1, khi Hồng Y Parolin - dù nhẹ nhàng - chỉ trích Tehran về việc tàn sát chính công dân của mình.

Mối quan hệ này cũng phát triển thông qua sự trao đổi trí thức và tôn giáo bền vững. Các phái đoàn giáo sĩ Shia thường xuyên đến Rome để gặp gỡ các đối tác Công Giáo của họ, thường dưới sự bảo trợ của Bộ Đối thoại Liên tôn. Những cuộc gặp gỡ này đã vượt ra ngoài ý nghĩa biểu tượng, thúc đẩy sự quen thuộc và đôi khi là sự ấm áp chân thành, cũng như tạo cơ hội để đấu tranh cho tự do tôn giáo cho các tín hữu Kitô giáo ở Iran.

Năm 2010, Ayatollah Mostafa Mohaghegh Damad của Iran đã tham gia Thượng hội đồng Trung Đông năm đó. Trong một cuộc phỏng vấn với tờ Register vào thời điểm đó, ông nói rằng ông rất kính trọng Đức Benedict XVI, lưu ý rằng họ đã “quen biết nhau nhiều năm”, và ông nhớ lại việc họ cùng tham gia một hội nghị về nhân quyền tại Vatican.

Những diễn biến gần đây càng nhấn mạnh rằng kênh ngoại giao này vẫn đang hoạt động. Trong một thông điệp gửi tới Đức Giáo Hoàng Leo XIV vào thứ Bảy, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian bày tỏ sự đánh giá cao “lập trường đạo đức và hợp luận lý” của Đức Giáo Hoàng về cuộc xung đột Mỹ-Iran. Thông điệp, được truyền thông nhà nước Iran đưa tin, phản ánh sự quan tâm liên tục của Tehran trong việc duy trì đường dây liên lạc với Tòa Thánh, ngay cả, hoặc có lẽ đặc biệt là, trong bối cảnh căng thẳng khu vực leo thang.

Tất cả những điều này giúp chứng minh rõ ràng là Vatican ngần ngại làm tổn hại mối quan hệ với Iran, đặc biệt là vào thời điểm căng thẳng mới trong khu vực. Tòa Thánh đôi khi tự đặt mình vào vị trí trung gian tiềm năng khi lòng tin khan hiếm. Bảo toàn khả năng đó, dù xa vời, đòi hỏi phải giữ gìn các mối quan hệ nguyên vẹn.

Tuy nhiên, tất cả những điều này không giải quyết triệt để câu hỏi về sự thận trọng xung quanh thời điểm trao tặng vinh dự cho đại sứ Iran. Dù là thông lệ hay không, những cử chỉ ngoại giao đều mang trọng lượng biểu tượng, và biểu tượng có thể dễ dàng bị hiểu sai. Một sự trì hoãn ngắn hạn có thể đã tránh được những tranh cãi không cần thiết mà không gây tổn hại đáng kể đến mối quan hệ cơ bản.

Tuy nhiên, quyết định này có lẽ phản ánh một tính toán rộng hơn: rằng giá trị lâu dài của quan hệ ngoại giao quan trọng hơn hình ảnh xấu của bất cứ giải thưởng gây tranh cãi nào. Vatican đang chơi một ván cờ dài hạn, được định hình bởi hàng thập niên quan hệ ngoại giao tích cực với Iran.

Nhìn theo góc độ này, vinh dự được trao cho đại sứ dường như không phải là một sự bất thường mà là sự tiếp nối của một chính sách nhất quán thầm lặng, một chính sách mong muốn giữ các kênh ngoại giao tích cực mở với một chế độ và trong một khu vực mà hòa bình thế giới hiện đang phụ thuộc rất nhiều vào đó.

 

Linh mục Raymond J. de Souza, là chủ bút tập san Công Giáo Convivium của Canada. Ngài vừa có bài viết nhan đề “Pope Leo’s Welcome Act of Remembrance and Tribute — and Reconciliation”, nghĩa là “Hành động chào đón, tưởng niệm và hòa giải của Đức Giáo Hoàng Lêô”.

Nguyên bản tiếng Anh có thể xem tại đây. Dưới đây là bản dịch toàn văn sang Việt Ngữ.

Đã có một khoảnh khắc xúc động — theo đúng nghĩa đen — tại Quảng trường Thánh Phêrô vào thứ Tư, ngày lễ Đức Mẹ Fatima. Trong khi đi thăm những người hành hương quanh quảng trường trước buổi tiếp kiến chung, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã đến địa điểm mà Đức Giáo Hoàng Thánh Gioan Phaolô II bị bắn 45 năm trước, vào ngày 13 tháng 5 năm 1981. Trong nhiều thập niên, địa điểm này được đánh dấu bằng một viên đá cuội sơn màu đỏ. Ngày nay, nó được đánh dấu bằng một tấm bia đá cẩm thạch trang nhã với huy hiệu của Thánh Gioan Phaolô II và ngày xảy ra vụ ám sát. Đức Giáo Hoàng Lêô dừng lại trong giây lát để cầu nguyện, rồi quỳ xuống chạm vào địa điểm đó.

Đó là một khoảnh khắc tưởng nhớ và tri ân đáng trân trọng — và là một dấu hiệu khác cho thấy mong muốn hòa giải của Đức Lêô với những người cảm thấy rằng Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã đánh giá thấp tầm quan trọng của vị Giáo hoàng người Ba Lan.

Vì buổi tiếp kiến chung hôm thứ Tư trùng với lễ Đức Mẹ Fatima, và ngày lễ 13 tháng 5 gắn liền mật thiết với Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, nên việc Đức Thánh Cha nhắc đến lễ kỷ niệm này là điều dễ hiểu — như Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã làm trong buổi tiếp kiến chung ngày 12 tháng 5 năm 2021, trước thềm kỷ niệm 40 năm.

Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã khẳng định việc ngài sống sót sau vụ xả súng là nhờ sự cầu bầu của Đức Mẹ Fatima. Ngài đã ba lần đến đền thờ ở Bồ Đào Nha để tạ ơn — vào dịp kỷ niệm một năm (1982), kỷ niệm 10 năm (1991) và vào Đại Năm Thánh (2000).

“Hôm nay chúng ta tưởng nhớ Đức Mẹ Fatima,” Đức Giáo Hoàng Lêô nói trong phần bài phát biểu bằng tiếng Anh của mình. “Vào ngày này, cách đây 45 năm, đã có một âm mưu ám sát Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, và vì những lý do đó, tôi đã dành bài giáo lý hôm nay cho Đức Trinh Nữ Maria.”

Việc quyết định cầu nguyện tại tấm bia tưởng niệm là một cử chỉ thêm vào.

Mối liên hệ với Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị

Việc bầu chọn và Thánh lễ nhậm chức của Đức Giáo Hoàng Lêô năm ngoái đã nhận được sự quan tâm đặc biệt của người dân Ba Lan, nơi họ rất coi trọng các ngày lễ và kỷ niệm. Ngài được bầu chọn vào ngày 8 tháng 5 - ngày lễ Thánh Stanislaus ở Ba Lan, vị giám mục tử đạo là thánh bổn mạng của Kraków, và hài cốt của ngài được đặt trên bàn thờ của Nhà thờ Wawel. Thánh lễ nhậm chức của Đức Giáo Hoàng Lêô được cử hành vào ngày 18 tháng 5, ngày sinh nhật của Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II.

Tại Ý, ngày 8 tháng 5 cũng gắn liền với lễ Supplica (dịch là “lời khẩn nguyện”) gửi đến Đức Mẹ Pompeii, là điều mà chính Đức Giáo Hoàng Lêô đã đề cập khi ngài lần đầu tiên xuất hiện trên ban công của Đền Thờ Thánh Phêrô sau khi được bầu chọn. Đức Giáo Hoàng Lêô đã kỷ niệm ngày được bầu chọn bằng cách hành hương đến đền thờ Đức Mẹ Mân Côi Pompeii.

Đây cũng là kỷ niệm 150 năm ngày đặt viên đá nền của nhà thờ thánh đường tráng lệ, điều mà Đức Giáo Hoàng Lêô đã lưu ý, mặc dù chính Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II mới là người đề cập đến điều này nổi bật hơn trong bài giảng của mình. Đức Giáo Hoàng Lêô đã nhắc đến vị tiền nhiệm người Ba Lan và giáo huấn của ngài về Kinh Mân Côi sáu lần trong bài giảng, nhắc lại rằng Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã tuyên bố năm 2002-2003 là Năm Mân Côi đặc biệt, và đã đến thăm Pompeii để đánh dấu sự kết thúc của năm này.

Trong chuyến thăm Pompeii, Đức Giáo Hoàng Lêô nói: “Năm tới sẽ đánh dấu một phần tư thế kỷ kể từ ngày đó, và Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II muốn đặt sự kiện này dưới sự chiêm ngưỡng đặc biệt của Đức Mẹ Pompeii”.

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV cũng nhắc đến tông thư năm 2002 của Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II về Kinh Mân Côi, Rosarium Virginis Mariae, trong đó ngài giới thiệu các Mầu nhiệm Sự Sáng. Đức Thánh Cha nói thêm rằng vị cùng tên với ngài, Đức Lêô XIII, đã xuất bản 12 thông điệp về Kinh Mân Côi.

Sự tương phản giữa việc Đức Giáo Hoàng Lêô nhấn mạnh đến Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II trong dịp này và việc Đức Giáo Hoàng Phanxicô thừa nhận vị tiền nhiệm chung của hai người là rất đáng chú ý; ví dụ, Đức Phanxicô chỉ nhắc đến Gioan Phaolô một cách thoáng qua khi tuyên thánh cho ngài vào năm 2014. Lễ tuyên thánh trùng với ngày sinh nhật lần thứ 75 của Hồng Y Stanislaw Dziwisz, thư ký lâu năm của Gioan Phaolô, nhưng vị giáo hoàng quá cố không hề đề cập đến điều đó trước công chúng, cũng như không nhắc đến Ba Lan, bất chấp sự hiện diện của rất đông người Ba Lan. Một vết thương đã được khơi lại vào ngày hôm đó, và vết thương ấy chưa bao giờ lành hẳn.

Đức Lêô đang chữa lành vết thương đó.

Vào ngày 13 tháng 5 năm 1981, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II dự định công bố trong buổi tiếp kiến chung về việc thành lập cơ sở sau này trở thành Viện Gioan Phaolô II về Hôn nhân và Gia đình, một trung tâm trí thức cho nền thần học cá nhân chủ nghĩa đặc trưng của ngài về hôn nhân, bao gồm cả thần học về thân thể. Vụ ám sát hụt đã ngăn cản thông báo chính thức đó, vì vậy nó đã bị hoãn lại đến ngày 7 tháng 10 năm 1981, lễ Đức Mẹ Mân Côi — cùng ngày mà Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II sẽ kết thúc Năm Mân Côi tại Pompeii vào năm 2003.

Việc Đức Giáo Hoàng Phanxicô giải thể Viện Gioan Phaolô II ở Rôma đã khơi lại vết thương cũ từ thời lễ tuyên thánh. Năm 2017, viện này, dù vẫn giữ tên của Gioan Phaolô II, đã được định hướng lại — với điều lệ và ban lãnh đạo mới — để tuân theo giáo huấn được đề cập đến trong Amoris Laetitia, là điều mà không ít học giả cho rằng trái ngược với giáo huấn của chính Đức Gioan Phaolô II về ly hôn và tái hôn dân sự.

Trong những tuần đầu tiên làm Giáo hoàng, Đức Lêô đã thay thế lãnh đạo viện là Đức Tổng Giám Mục Vicenzo Paglia, người gây nhiều tranh cãi – lúc đó ngài đã 80 tuổi – và khôi phục lại thông lệ trước đây là bổ nhiệm Đại diện của Rôma làm viện trưởng. Liệu sứ mệnh ban đầu có được khôi phục hay không vẫn còn phải chờ xem.

Những người chịu ảnh hưởng sâu sắc nhất từ Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II chắc chắn hoan nghênh những lời lẽ và cử chỉ tốt đẹp mà Đức Giáo Hoàng Lêô dành cho ngài và hy vọng rằng một số sự phục hồi cụ thể — ví dụ như Viện Gioan Phaolô II — sẽ được thực hiện. Đức Giáo Hoàng Lêô đã lấy sự tiếp nối với các vị tiền nhiệm của mình làm chủ đề chính; trong chuyến thăm Đại học La Sapienza hôm thứ Năm, ngài đã nói về các vị Giáo hoàng từ Thánh Phaolô Đệ Lục rao giảng chống chiến tranh đến tầm nhìn sinh thái của Thánh Phanxicô trong thông điệp Laudato Si. Rõ ràng là Đức Giáo Hoàng Lêô cho rằng việc đối lập các vị Giáo hoàng với nhau không tốt cho sự hiệp nhất của Giáo hội, cũng như không tốt cho chính sứ vụ Thánh Phêrô.

Hành động ngày 13 tháng 5 và bài giảng ngày 8 tháng 5 không phải là những khoảnh khắc giảng dạy hay cai quản trang trọng, mà là những dấu hiệu rõ ràng về một thái độ mới đối với Giáo hoàng Gioan Phaolô II và những người hâm mộ nhiệt thành của ngài.

---

Source:National Catholic Register

Pope Leo’s Welcome Act of Remembrance and Tribute — and Reconciliation

 

Lời mở đầu về tông huấn Magnifica humanitas:

Ngày 25 tháng 5 sắp tới, Đức Giaó Hoàng Lêô XIV sẽ ban hành tông huấn “Magnifica humanitas” (Nhân loại vĩ đại) mà chủ đề là bàn về “Trí Tuệ Nhân Tạo” (AI, Artificial Intelligence). Buối lễ ban hành sẽ có sự tham dự cuả ông Christopher Olah, vị đồng-sáng-lập ra hãng Anthropic, một hãng AI có thế giá nhất hiện nay.

Nội dung cuả bài viết này nhắm vào mục đích là giúp cho những ai chưa biết nhiều về AI thì được làm quen “sơ sơ” với “Nó” và biết cách sử dụng Nó, để hiểu rõ hơn khi bản tông huấn được ban hành.

Nói về AI thì thục sự nhiều người đã sử dụng “Nó” rồi, như khi chỉnh sửa hình ảnh trên điện thoại di động, chế biến ra hình ảnh mới, ca nhạc mới và videos mới v.v..Đó là chưa kể những nhà văn nhà báo thì dùng Nó mà tham khảo, viết báo, thậm chí có nhiều nhà bác học cũng dùng Nó để viết ra những luận án “Tiến Sĩ” nữa.

Sơ lược về AI:

Kể từ năm 2022 người ta bắt đầu ồn ào về một cái “App” (Application, ứng dụng) có tên là ChatGPT (Chat Generative Pre-trained Transformer) do tập đoàn OpenAI mà chủ nhân là các hãng góp vốn Microsoft, Amazon, Nvidia, và SoftBank vv., Nó là một áp dụng dựa vào “công nghệ tra cứu” có sẵn và được sử dụng rộng rãi trên các “browsers” như Google, Internet Explorer, FireFox và các điện thoại di động.

“Công nghệ tra cứu” (nổi tiếng nhất là Google), tuy là rất trưởng thành, nhưng không được sử dụng rộng rãi vì nó chỉ đưa ra một chương mục để tham khảo, và người sử dụng cần phải bỏ thêm thì giờ mà đào sâu vào từng tiết mục thì mới có thể tìm ra câu trả lời cho một vấn nạn cuả mình.

Còn ChatGPT là một “Chat”, tức là một cuộc “trò chuyện, đàm thoại” giữa Nó và người sử dụng. Trước một “câu hỏi cuả người sử dụng”, Nó sẽ “trả lời” bằng một gợi ý ngắn gọn, trình bày như một bài luận văn có mở đầu, có thân bài và có kết luận, và người hỏi dựa theo những “gợi ý” ở cuối bài, có thể đào sâu thêm để tìm ra một kết luận hợp lý nhất cho mình.

Vì là những câu “trả lời” cho nên tác giả chính cuả cuộc “đàm thoại” là người sử dụng, tác quyền cũng là cuả họ, và vì thế ChatGPT không có trách nhiệm pháp lý hoặc luân lý về “nội dung” cuả cuộc đàm thoại. Trách nhiệm, có chăng, là Nó phải thu thập dữ liệu cho đúng mà thôi. Vì thế, ChatGPT bỏ ra rất nhiều tiền để xây dựng những trung tâm tồn trữ dữ liệu “Data Centers” khổng lồ ở khắp nơi, và Nó “năng nổ” hơn mọi người khác trong việc “vượt qua các rào cản” vào một thế giới nhiều “sáng tạo” tự do hơn.

Bắt chước sự “bùng nổ” cuà ChatGPT, các hãng khác đã thiết lập những App “Chat, đàm thoại” tương tự, như Claude, Gemini, Copilot, DeepSeek vv. Theo thứ tự được nhiều người tin dùng thì Claude (Mỹ) đang đứng đầu, sau đó là ChatGPT (Mỹ), rồi Gemini (Mỹ), DeepSeek (Trung Hoa) Grok (Mỹ) vv..

Dùng AI như thế nào?

Nếu quí vị đã biết tải xuống một App như thế nào thì có thể tải Claude, ChatGPT, Gemini, DeepSeek, Grok vv mà dùng, các App nói trên đều có phần sử dụng miễn phí, mà cũng là quá đủ cho những người sử dụng thông thường rồi. Nhưng nếu không biết dùng App thì cách dễ nhất là dùng một Internet browser mà đặt một câu hỏi. Ngày nay mọi browser đều có móc nối vào một AI nào đó, cho nên chúng sẽ dùng AI mà trả lời cho quí vị.

Hãy lấy ví dụ tôi không có App nào cả, tôi chỉ sử dụng Chrome mà coi Internet, vậy thì sau khi có một vài thảo luận với một vài người trong giaó xứ về việc rước kiệu Thánh Thể, tôi đặt một cău hòi như sau:

“xin mô tả thể thức rước kiệu thánh thể của một giáo xứ Công Giáo như thế nào?”

“Anh chàng Chrome” cuả tôi dã sử dụng “Cô nàng AI Gemini” cuả hãng Google mà trả lời như sau:

“Thể thức rước kiệu Thánh Thể (hay còn gọi là Cung nghinh Chúa Giêsu Thánh Thể) tại một giáo xứ Công Giáo là một nghi thức phụng vụ vô cùng long trọng, nhằm tuyên xưng công khai đức tin vào sự hiện diện đích thực của Chúa Kitô trong Bánh Thánh. Nghi thức này thường diễn ra vào Lễ Mình và Máu Thánh Chúa Kitô (vào khoảng tháng 5 hoặc tháng 6 dương lịch), hoặc sau Thánh lễ Tiệc Ly (Thứ Năm Tuần Thánh).Dưới đây là mô tả chi tiết về cấu trúc, đội hình và diễn tiến của một cuộc rước kiệu Thánh Thể tiêu chuẩn tại giáo xứ:”

Câu trả lời còn dài hơn nhiều, mỗi lập luận cuả Nó đều có ghi chú nguồn gốc lấy từ đâu. Tôi đã “bồi” thêm 2 câu hỏi nữa là “tại sao người ta hay dùng phương du có 6 chân?” và “Nếu một giáo xứ ở Garland, TX muốn rước kiệu trẻn vài con đường cuả khu xóm chung quanh khuôn viên nhà thờ thì phải xin phép ra sao?”

Tất cả cuộc đàm thoại chỉ mất có 2 phút là xong, nếu phải như 10 năm trước, lúc còn làm việc cho giáo xứ mà tôi phải tra cứu tất cả nhửng vấn đề như thế này thì chắc chắn phải bỏ ra nhiều ngày mà chưa chắc đã là đầy đủ.

Xin quị vị hãy thử mở cái browser trên PC hay phone cuả quí vị mà thử viết câu hỏi trên xem sao? Hỏi bằng tiếng Mỹ hay tiếng Việt cũng được, chúng sẽ trả lời bằng ngôn ngữ mà quí vị dùng. Chắc chắn sau khi kết thúc, quí vị sẽ phải thốt ra rằng “WOW, WOW, WOW...”

Một thí dụ thực tiễn khi đi du lịch, đi thăm Escadaria Selarón ở Rio de Janeiro:

Trước đây mỗi khi đi du lịch tự do (không đi theo một tour nào đó) ở một nơi xa lạ, tôi thường mua sách để tham khảo hoặc Google trên Internet mà đặt ra một chương trình du ngoạn. Những công việc như vậy có cái hứng thú là nó kích thích trí óc và cái thú ngao du ngay cả khi chưa thực hành cuộc du lịch, tuy nhiên nó cũng làm mất nhiều thời giờ mà lại không chắc ăn.

Các đứa con cuả tôi bảo tôi rằng “Sao bố không dùng AI đi?”

Khi nghe chúng bảo vậy thì tôi đã lập xong chương trình đi Rio de Janeiro ở Brazil rồi cho nên cũng không muốn thay đổi nữa.

Tuy nhiên khi tới khách sạn ở Rio de Janeiro thì còn sớm quá chưa có phòng. Tính ra mới 10g sáng mà ngồi đợi tới 4g chiều thì uổng quá, tôi bèn lấy điện thoại di động (có sẵn Free Data cuả hãng T-Mobile) mà đặt một câu hỏi như thế này: ”Tôi chỉ có 6g ở Rio de Janeiro, hiện đang đứng tại Copacabana, thì tôi có thể đi chơi ở đâu vậy?”

Cái App Claude đã khuyên tôi nên đi Escadaria Selarón, mà không chỉ là khuyên xuông mà thôi mà còn chỉ dẫn rõ ràng rằng chung quanh nơi đó không bình yên, nên đi tới và đi ra bằng Uber. Sau khi tham khảo thêm, Nó cho tôi biết về lịch sử cuả thắng cảnh đó một cách đầy đủ đến nỗi tôi đã viết ra một câu chuyện trên Facebook như sau:

Xem bài

-Còn tiếp: AI, một phương tiện để giải quyết những vấn đề thời sự nóng bỏng

 

Khuôn mặt Đức Chúa Thánh Thần

Kinh Tin kính, một kinh căn bản, người Công giáo đọc hằng tuần vào ngày chúa nhật có lời tuyên tín xưng tụng: „Tôi tin kính Đức Chúa Thánh Thần.“

Nhưng khuôn mặt Đức Chúa Thánh Thần là gì, và đóng vai trò gì trong đời sống đức tin của chúng ta?

Đức Chúa Thánh Thần không phải là Thiên Thần. Vì Thiên Thần là sứ gỉa của Thiên Chúa được sai đến trần gian, như Thiên Thần Gabriel, Tổng lãnh ThiênThần Michael, Thiên Thần bản mệnh…

Đức Chúa Thánh Thần cũng không phải là một vị thần nào, như thần Jupiter, Thần Zeus, Thần Mặt trời….do lòng tin tưởng cùng văn hóa thời đại con người dựng nên lập ra.

Và Đức Chúa Thánh Thần cũng không có hình hài một con người như Chúa Giêsu, như các Thánh.

Đức Chúa Thánh Thần là một nhân vật trong ba ngôi Thiên Chúa: Thiên Chúa Cha, ngôi thứ nhất, Chúa Giêsu Kitô, ngôi thứ hai, và Đức Chúa Thánh Thần, ngôi thứ ba.

Trước khi công trình thiên nhiên được tạo dựng, Đức Chúa Thánh Thần đã hiện diện: „ Lúc khởi đầu, Thiên Chúa sáng tạo trời đất.2 Đất còn trống rỗng, chưa có hình dạng, bóng tối bao trùm vực thẳm, và Đức Chúa Thánh Thần, thần khí Thiên Chúa bay lượn trên mặt nước.“ ( St 1,1)

Thánh Gioan Tiền hô đã nói về Đức Chúa Thánh Thần: „ Tôi làm phép rửa cho anh em bằng nước, nhưng có Đấng mạnh thế hơn tôi đang đến.Người sẽ làm phép rửa cho anh em trong Đức Chúa Thánh Thần và lửa. ( Lc 3, 16).

Chúa Giêsu đã sai các Thánh Tông đồ ra đi với sứ mạng:“ Anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ, làm phép rửa cho họ nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần. (Mt, 28, 19).

Không tỏ hiện ra như một khuôn mặt khung hình hài rõ rệt cho cảm quan mắt thường. Nhưng Đức Thánh Thần được trình bày diễn tả như hình một con chim bồ câu:“ Khi Đức Giêsu chịu phép rửa xong, vừa ở dưới nước lên, thì các tầng trời mở ra, Người thấy Đức Chúa Thánh Thần (Thần Khí Thiên Chúa) đáp xống như chim bồ câu ngự trên người.“ ( Mt 3,16).

Vì thế xưa nay Đức Chúa Thánh Thần được vẽ trình bày dưới dạng hình con chim bồ câu.

Nhưng hình ảnh khuôn mặt về Đức Chúa Thánh Thần còn khác hơn nữa.

Sách Công vụ các Tông đồ tường thuật Đức Chúa Thánh Thần hiện xuống từ trời cao qua hai hình ảnh biểu tượng rất ấn tượng cùng dũng mạnh: làn gío bão và ngọn lửa.

Thánh sử Luca viết bài tường thuật này đã lấy hình ảnh về Thiên Chúa ở trên núi Sinai như trong sách Xuất hành ( 19,16-19) và sách Đệ nhị luật ( 4,10-12.26) đã thuật lại về gío và lửa.

Trong thế giới cổ ngày xưa, người ta cho gío bão như dấu chỉ sức mạnh thần thánh, đến đè bẹp con người và khiến họ sợ hãi kinh khiếp.

Thánh Luca nơi sách Tông đồ công vụ diễn tả Đức Chúa Thánh Thần hiện xuống: „ Bỗng từ trời phát ra một tiếng động, như tiếng giói thổi mạnh ùa vào đầy cả nhà.“ ( CV 2, 2).

Mọi người chỉ nghe tiếng gío thổi, không thấy được gío. Nhưng họ cảm nhận được làn không khí vui tươi dễ thở, một sức sống bừng lên trong thân thể nơi làn da thớ thịt nẩy sinh năng lượng lan tỏa khắp thân thể.

Không khí mang đến sức sống cho thân thể đó cũng chính là Đức Chúa Thánh Thần cho đời sống tinh thần.

Khi không khí bị ô nhiễm sẽ gây độc hại nguy hiểm cho môi trường sinh sống và đời sống các sinh vật sống trong đó bị ngột ngạt khó thở. Cũng vậy không khí nơi tâm hồn trái tim và đời sống tinh thần một khi bị những lời nói tưởng suy nghĩ thiếu kém, mất chất lượng lành mạnh gây ô nhiễm, sẽ làm cho sức sống tinh thần bị suy giảm yếu đi, và trở nên bị ngộ độc suy yếu tàn lụi chết dần mòn.

Tiếng động của làn tươi mát tốt lành gío thổi mạnh ùa vào nhà nơi Đức mẹ Maria, các Môn đệ và mọi người đang hiện diện ngày Đức Chúa Thánh Thần hiện xuống khiến mọi người bừng tỉnh phấn khởi.

Về khía cạnh sinh vật làn khí tươi mát nhắc nhở nhớ đến giá trị được hít thở làn không khí trong lành cho cả buồng phổi lẫn cho tâm hồn trái tim. Làn khí tinh thần, làn khí mang lại sự chữa lành cho tinh thần. Đó là làn khí tình yêu thương của Thiên Chúa.

Bài tường thuật nói đến hình ảnh thứ hai về Đức Chúa Thánh Thần: ngọn lửa.

Prometheus trong thần thoại Hy Lạp được trình bày là một vị thần mang lửa, năng lượng sức sống cho con người, đối chiếu với Thiên Chúa, Đấng là nguồn sức sống cho trần gian.

Với thần thoại Prometheus, con người muốn chối bỏ con người được tạo dựng giống hình ảnh Thiên Chúa. Nhưng mình là mình. Và qua đó muốn độc lập, tự do là người lớn trưởng thành.

Quan niệm này đưa đến hậu qủa sai lạc trong tương quan với Thiên Chúa, Đấng tạo dựng nên vũ trụ và con người. Như người con hoang đàng muốn một đời sống độc lập như mình muốn, nên bỏ nhà cha mình ra đi sống tự do phóng túng hoang đãng. Anh ta không thực hiện được giấc mơ, không có được năng lượng lửa sức sống như nghĩ tưởng. Nhưng đã đánh mất hết cả chính đời sống cùng nhân phẩm của mình.

Trong dòng lịch sử nhân loại, nếu lửa rơi vào tay những người có tham vọng quyền lực, sẽ có thể trở nên nguy hiểm to lớn cho nhân loại. Thế giới đã sống trải qua những hậu qủa của lửa chiến tranh, của lửa năng lượng hạt nhân nguyên tử phá hủy tàn khốc sự sống ở Nagasaki, Hirosima. Nên luôn hằng có những cảnh giác báo động, cấm ngăn nhắc nhở không được dùng năng lượng lửa của vũ khí hạt nhân gây ra chiến tranh phá hủy môi trường và sự sống.

Chúa Giêsu đã mang đến trần gian Đức Chúa Thánh Thần, Đấng là lửa tình yêu. Ngài không phải là lửa năng lượng hạt nhân. Nhưng là sức sống của Thiên Chúa cho con người.

„ Chúa ẩn mặt đi, chúng rụng rời kinh hãi;

lấy sinh khí lại, là chúng tắt thở ngay, mà trở về cát bụi.

Sinh khí của Ngài, Ngài gửi tới,

là chúng được dựng nên,

và Ngài đổi mới mặt đất này.“ (Tv 104,29-30).

Lễ Đức Chúa Thánh Thần hiện xuống

Lm. Daminh Nguyễn ngọc Long

 

SỰ THẬT VỀ GIÁO SĨ LẠM DỤNG TÌNH DỤC
Làm rõ sự thật và nguyên nhân

Nhà Xuất Bản Ignatius Press San Francisco

PHẦN II Nguồn gốc của Lạm dụng Tình dục bởi Giáo sĩ

Chương 6: Vai trò của đồng tính luyến ái: Phủ nhận sự thật hiển nhiên

Không ai phủ nhận rằng hơn tám trong mười nạn nhân bị lạm dụng tình dục bởi giáo sĩ là nam giới, và gần tám trong mười nam giới đó đã qua tuổi dậy thì. Mặc dù nhiều người ngần ngại thừa nhận điều đó, nhưng sự thật vẫn là khi một người đàn ông trưởng thành quan hệ tình dục với một nam thanh niên, anh ta đang có hành vi đồng tính luyến ái. Mọi người đều biết điều này là đúng, nhưng nói ra lại không được ưa chuộng. Những kẻ phủ nhận không ngừng giở trò, làm mọi cách để lái cuộc thảo luận ra khỏi vấn đề các linh mục đồng tính. Điều này hoàn toàn không trung thực, nhưng sự không trung thực đó lại lan tràn đến mức nó thắng thế, kể cả trong giới Giáo hội.

Ví dụ, SNAP đã cố gắng chuyển hướng sự chú ý khỏi các linh mục đồng tính bằng cách chứng minh rằng phụ nữ cũng bị lạm dụng. (1) Tuy nhiên, số lượng phụ nữ bị lạm dụng tương đối ít. Cựu lãnh đạo của SNAP, David Clohessy, cùng với những người như Cha Thomas Doyle, nổi tiếng vì sự phẫn nộ trước nạn lạm dụng tình dục của giáo sĩ, nhưng như nhà sử học James Hitchcock đã nhận xét, “Họ chưa bao giờ sẵn lòng nói ra điều hiển nhiên.” (2) Họ không phải là những người duy nhất.

Cha Andrew Greeley đã cố gắng hết sức để tự thuyết phục mình rằng vụ tai tiếng này không phải là vụ tai tiếng đồng tính. “Mặc dù 81% thủ phạm lạm dụng là người đồng tính, nhưng điều đó không có nghĩa là tất cả đàn ông đồng tính hoặc tất cả linh mục đồng tính đều là thủ phạm lạm dụng.” (3) Tương tự, ngài đã viết rằng “lập luận cho rằng vì hầu hết thủ phạm lạm dụng là người đồng tính, nên tất cả người đồng tính đều là thủ phạm lạm dụng, một ngụy biện mà những kẻ ngu ngốc không nhận ra.” (4) Thật đáng tiếc là Greeley đã không chỉ ra những kẻ ngu ngốc đó. Có lẽ đó là vì không có ai như vậy. Không ai lập luận rằng vì hầu hết thủ phạm lạm dụng là người đồng tính, nên tất cả linh mục đồng tính đều là thủ phạm lạm dụng. Đó là một sự đánh lạc hướng. Vấn đề thực sự là tại sao hầu hết thủ phạm lạm dụng lại là người đồng tính. Như tôi đã nói trong nhiều năm, hầu hết các linh mục đồng tính không phải là kẻ lạm dụng, nhưng hầu hết những kẻ lạm dụng lại là người đồng tính. Điều đó là không thể phủ nhận.

Một cách khác để phủ nhận điều hiển nhiên là giả vờ rằng việc kỳ thị người đồng tính, chứ không phải việc lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên bởi các linh mục đồng tính, mới là vấn đề. Chiêu trò này đã được Charles Colbert, một phóng viên của tờ National Catholic Reporter, thử vào tháng 4 năm 2002: “Tôi nghĩ việc đổ lỗi và biến các linh mục đồng tính thành vật tế thần là hoàn toàn thái quá, tìm một vật tế thần cho việc này, trong khi lại đánh lạc hướng vấn đề thực sự… việc kỳ thị người đồng tính sâu xa.” (5) Nhưng chứng kỳ thị không quấy rối trẻ vị thành niên—mà là những kẻ săn mồi. Việc hoàn toàn không có chứng kỳ thị người đồng tính sẽ không ngăn cản một linh mục đồng tính bệnh hoạn nào đó lạm dụng các nam thanh niên.

Hội nghị thượng đỉnh Vatican năm 2019

Việc phủ nhận vai trò của người đồng tính trong vụ tai tiếng này lan rộng đến cả hàng giáo phẩm của Giáo hội. Đầu năm 2019, một hội nghị thượng đỉnh của Vatican đã được tổ chức tại Rome để giải quyết vụ tai tiếng lạm dụng tình dục. Nhưng trước khi bắt đầu, một số giáo dân Công Giáo có ảnh hưởng đã tập hợp lại để giải quyết vấn đề này.

Hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Công Giáo của Tổ chức Bàn tròn Lãnh đạo được tổ chức tại Washington, D.C., và một báo cáo chi tiết về công việc của tổ chức đã được ban hành; báo cáo gồm sáu trang khuyến nghị và sáu trang bình luận. Tổ chức Bàn tròn Lãnh đạo đã có một số công việc tốt trong quá khứ, nhưng báo cáo này lại gây thất vọng. Báo cáo đề cập đến “Hai cuộc khủng hoảng song song về lạm dụng và thất bại trong lãnh đạo” và giải quyết “nguyên nhân gốc rễ”, nhưng đáng tiếc là, hoàn toàn không có gì trong báo cáo cố gắng xem xét nguyên nhân gốc rễ của lạm dụng tình dục; chỉ có những thất bại trong lãnh đạo được ghi nhận. (6)

Trang 4 của báo cáo nói rằng “có hai cuộc khủng hoảng cần hai giải pháp song song”. (7) Đúng vậy. Vụ tai tiếng liên quan đến hai bên: các linh mục lạm dụng và các giám mục dung túng cho họ. Tại sao không ai liên quan đến báo cáo lại đặt câu hỏi tại sao chỉ có bên thứ hai được thảo luận? Ba Hồng Y, Blaise Cupich của Chicago, Joseph Tobin của Newark và Seán O’Malley của Boston, đã tham gia sự kiện này. Chắc chắn một trong số họ nên lên tiếng về lỗ hổng lớn trong báo cáo. Hội nghị thượng đỉnh Vatican sau đó là một thất bại thảm hại: nó chỉ đề cập đến các giám mục dung túng, không nói gì về các linh mục lạm dụng tình dục. Điều này giống như đổ lỗi cho các trùm ma túy về chứng nghiện ma túy mà không bao giờ đề cập đến người sử dụng ma túy. Chắc chắn, các trùm ma túy là một bên có tội, nhưng nếu không có người sử dụng ma túy, họ sẽ không còn làm ăn nữa. Tương tự, nguồn gốc của việc lạm dụng tình dục bởi giáo sĩ phải bắt đầu từ những kẻ lạm dụng, chứ không phải từ cấp trên của họ.

Điều đáng thất vọng nhất là lập trường của Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô. Ngài biết rằng các linh mục đồng tính luyến ái là vấn đề thực sự, đó là lý do tại sao ngài nói rằng họ không thuộc về hàng giáo sĩ. Tuy nhiên, tại hội nghị thượng đỉnh, ngài đã xác định chủ nghĩa giáo sĩ trị là gốc rễ của vấn đề. (8) Trong khi đó, Tổng Giám mục Charles Scicluna của Malta, một trong những người tổ chức chính của sự kiện, nói rằng việc nói về vai trò của người đồng tính là sai lầm vì “khái quát hóa về các loại người không bao giờ là hợp pháp. Chúng ta có các trường hợp cá nhân, chúng ta không có các loại người.” (9)

Tuyên bố của Scicluna là vô lý. Hầu hết tội phạm đường phố đều do những thanh niên đến từ các gia đình không có cha gây ra. Gia đình không có cha là một loại người; không thảo luận về vai trò của họ trong việc giải thích các tội phạm bạo lực sẽ là một thiếu sót. Tương tự, vì các linh mục đồng tính luyến ái phạm hầu hết các vụ lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên, việc từ chối thảo luận về vai trò của họ trong một hội nghị thượng đỉnh về lạm dụng tình dục cũng không thể tha thứ được.

Các phóng viên và chuyên gia trên các phương tiện truyền thông Công Giáo đã công khai nói về việc từ chối thảo luận về vai trò của đồng tính luyến ái trong vụ tai tiếng. “Trong cuộc tranh luận về ‘nhóm vận động hành lang đồng tính’, Đức Giáo Hoàng lại một lần nữa im lặng”: đó là cách mà biên tập viên John L. Allen Jr. của Crux đã viết. (10) Tương tự, bài viết mà Michael J. O’Loughlin viết cho tạp chí America có tiêu đề “Bất chấp áp lực bên ngoài, ít ai nói về đồng tính luyến ái tại hội nghị thượng đỉnh Vatican”. (11)

Một số người quan sát thích những gì họ nghe được. Một bài xã luận trên tờ National Catholic Reporter cho rằng vụ tai tiếng lạm dụng tình dục của giáo sĩ có “nguồn gốc sâu xa trong một nền văn hóa giáo sĩ coi trọng sự bí mật, đặc quyền và quyền lực hơn là phúc lợi của các nạn nhân trẻ em và gia đình”. (12) John Gehring, một nhà hoạt động tại Faith in Public Life, viết: “Nguyên nhân gốc rễ của cuộc khủng hoảng hiện sinh này đối với Giáo hội là chủ nghĩa giáo sĩ trị, một nền văn hóa tổ phụ khép kín, nơi các linh mục và giám mục được coi là một tầng lớp đặc quyền tách biệt.” (13) Cha Hans Zollner, một tu sĩ Dòng Tên, người đã giúp tổ chức hội nghị thượng đỉnh, đã chỉ ra “lạm dụng quyền lực” là nguyên nhân của vụ tai tiếng. (14)

Những người nhận thấy sự phủ nhận thực tế quy mô lớn đang diễn ra đã không hài lòng. Cha Raymond J. de Souza nói rằng hội nghị thượng đỉnh là “một bước ngoặt trong cách hiểu về lạm dụng tình dục trong Giáo hội - với sự chuyển dịch từ chính tình dục sang lạm dụng quyền lực”. Kết quả là, ngài nói, sự chú ý cũng đã chuyển hướng khỏi “đạo đức tình dục và đức hạnh trinh tiết”. (15) Ngài nói đúng. Bất cứ cuộc thảo luận nào về lạm dụng tình dục của linh mục mà không đề cập đến đạo đức tình dục và đức hạnh trinh tiết đều là điều vô lý.
Khi một sự kiện quan trọng như hội nghị thượng đỉnh của Vatican về lạm dụng tình dục của giáo sĩ lại phủ nhận điều hiển nhiên, nó đã tạo điều kiện cho những kẻ có mục đích riêng. Thật vậy, nó đã tiếp thêm sức mạnh cho những người như Robert Hoatson, cựu linh mục bênh vực các nạn nhân. Ông thậm chí còn thấy ghê tởm khi đề cập đến vai trò của những người đồng tính trong vụ tai tiếng và khẩn cầu người Công Giáo “hãy đón nhận các linh mục đồng tính và chuyển giới”. (16)

Không diễn đàn nào phản ánh sự thất bại của hội nghị thượng đỉnh Vatican hơn sự kiện năm 2019 tại Đại học Georgetown, Hội nghị Quốc gia về Lãnh đạo Giáo dân cho một Giáo hội Bị tổn thương và Quốc gia Chia rẽ, do John Carr và Kim Daniels thuộc Sáng kiến về Tư tưởng Xã hội Công Giáo và Đời sống Công cộng tổ chức. (17) Vấn đề trước mắt họ là vụ tai tiếng. Chưa một lần nào có ai đề cập đến các linh mục đồng tính. Đối với khoảng năm mươi người mà họ mời, vụ tai tiếng hoàn toàn là kết quả của chủ nghĩa giáo sĩ trị. Họ nói rằng có thể đạt được tiến bộ bằng cách loại bỏ các danh xưng như “Ngài Hồng Y” và “Ngài Giám mục”, như thể điều đó có liên quan gì đến lý do tại sao Gauthe, Geoghan và Shanley lại trở thành những kẻ hiếp dâm đồng tính hàng loạt. Cũng ngớ ngẩn không kém, họ nói rằng Giáo hội cần tập trung hơn vào sự đa dạng. Họ không nói sự đa dạng có liên quan gì đến những kẻ quấy rối tình dục điên cuồng. Họ đề xuất những cải cách non nớt như “phát triển sự hợp tác quốc gia giữa các bộ ngành” và “vừa khiêm tốn vừa dũng cảm”. Nói cách khác, đây lại là một cơ hội bị bỏ lỡ khác để giải quyết vấn đề một cách nghiêm túc.

Trong tất cả những lời bàn tán về chủ nghĩa giáo sĩ trị, biểu hiện duy nhất mà tất cả những người này đều bỏ qua là “chủ nghĩa giáo sĩ trị đồng tính”. Jason Berry, người không phải là người bảo thủ, đã phát hiện ra điểm mù này trước bất cứ ai khác. Ông nói: “Phe cánh tả Công Giáo, chỉ tập trung vào đồng tính luyến ái như một vấn đề nhân quyền, dường như không thể hiểu rằng việc lạm dụng quyền lực của giới giáo sĩ đồng tính cũng là một vấn đề chính đáng như chứng sợ người đồng tính.” (18) Mười năm sau, vào năm 2002, nhà sử học Giáo hội James Hitchcock đã viết: “Đến nay, rõ ràng là, như đã được nghi ngờ từ lâu, rằng trong Giáo Hội Công Giáo Mỹ tồn tại một mạng lưới các giáo sĩ đồng tính và mạng lưới này, trải rộng đến hàng ngũ giám mục, có ảnh hưởng đáng kể đến đời sống của Giáo hội.” (19) Giới giáo sĩ đồng tính, như chúng ta sẽ thấy, đã hình thành nên nền tảng của một tiểu văn hóa đồng tính trong Giáo hội và có tác động tàn phá.

Phân tích sắc bén nhất về hội nghị thượng đỉnh Vatican được đưa ra bởi Đức Giáo Hoàng Bê-nê-đíc-tô XVI. Mặc dù ngài không đưa ra lập luận của mình để đáp lại trực tiếp cuộc họp tháng Hai, nhưng tiểu luận dài sáu nghìn từ của ngài vào tháng 4 năm 2019 được xem, hoàn toàn chính xác, là cách ngài đáp lại nó. Một số người không theo Công Giáo đã khó chịu với ngài vì đã phá vỡ sự im lặng của mình. Câu đầu tiên của một bài báo trang nhất trên tờ New York Times đã định hình giọng điệu: “Trong thời gian nghỉ hưu, Đức Giáo Hoàng Bê-nê-đíc-tô XVI dường như đã mệt mỏi vì phải che giấu bản thân.” Câu tiếp theo lưu ý rằng trước đây ngài “tuyên bố sẽ ‘vẫn ẩn mình với thế giới’”. (20) Nói cách khác, ngài đã có phần giả dối khi lên tiếng. Nhưng điều tồi tệ hơn nữa là tiểu luận của ngài “đã làm suy yếu quyền lực của Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô một cách đáng kể nhất từ trước đến nay”. (21)

Quan điểm này đã được lặp lại trên các phương tiện truyền thông Công Giáo, chẳng hạn như bởi John Thavis thuộc Catholic News Service. (22) Có một sự trớ trêu lớn trong quan điểm của Michael Sean Winters thuộc National Catholic Reporter: ông chỉ trích giáo hoàng danh dự vì chỉ đề cập đến nguyên nhân của lạm dụng tình dục, mà không nói một lời nào về các giám mục tiếp tay. (23) Há không phải việc từ chối hoàn toàn giải quyết bất cứ vấn đề nào ngoài chủ nghĩa giáo sĩ trị tại hội nghị thượng đỉnh Vatican đã là động lực thúc đẩy Đức Bê-nê-đíc-tô mang lại sự cân bằng cho cuộc thảo luận đó sao?

Nhà sử học Christopher Bellitto cho rằng tiểu luận của Đức Bê-nê-đíc-tô “về cơ bản đã bỏ qua những gì chúng ta đã học được ở đó”. Không, bức thư của Đức Bê-nê-đíc-tô nhằm mục đích sửa chữa bất cứ điều gì đã được học được ở đó. (24) Tác giả người Anh Austen Ivereigh là người chỉ trích gay gắt nhất: “Việc công bố bức thư này có tác động ly khai, nếu không phải là về ý định.” (25) Đức Giáo Hoàng Bê-nê-đíc-tô XVI rõ ràng đã chạm vào điểm nhạy cảm; nếu không thì phản ứng đã im lặng hơn.

Ấu dâm và ái thiếu niên (ephebophilia)

Một cách khác để phủ nhận điều hiển nhiên là giả vờ cho rằng vấn đề thực sự không phải là đồng tính luyến ái mà là ấu dâm hoặc ái thiếu niên. Luận điểm trước đơn giản là không chính xác, và luận điểm sau là một sự lảng tránh.

Hầu như không có câu chuyện tin tức nào được xuất bản mà không đề cập đến việc lạm dụng tình dục của giáo sĩ như một vấn đề ấu dâm. Điều này không chỉ đúng ở Hoa Kỳ mà còn trên toàn thế giới. Cụm từ “linh mục ấu dâm” được nhắc đến trên đài phát thanh, truyền hình và Internet một cách tùy tiện đến nỗi hầu như ai cũng nghĩ rằng Giáo Hội Công Giáo đang che chở cho những kẻ ấu dâm. Điều đó không đúng. Đây là một lời nói dối. Ấu dâm hầu như không liên quan gì đến việc lạm dụng tình dục của giáo sĩ.

Ấu dâm đề cập đến việc người lớn có sở thích tình dục với trẻ em chưa đến tuổi dậy thì. Theo Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ, tuổi dậy thì ở bé trai bắt đầu lúc 10 tuổi đối với người da trắng và người gốc Tây Ban Nha, và 9 tuổi đối với người Mỹ gốc Phi Châu. (26) Các nhà nghiên cứu của Đại học John Jay phát hiện ra rằng 3.8% nạn nhân bị lạm dụng tình dục bởi giáo sĩ là bé trai từ 10 tuổi trở xuống và đã xác định chính xác những kẻ lạm dụng mình là những kẻ ấu dâm. (27) Những người điều trị cho các linh mục lạm dụng tình dục, chẳng hạn như nhà tâm lý học Tiến sĩ Leslie Lothstein, cũng cho rằng chỉ một số ít kẻ lạm dụng là những kẻ ấu dâm. (28) Các nhà nghiên cứu của Đại học John Jay cũng phát hiện ra rằng 78.2% nạn nhân của các linh mục là bé trai đã qua tuổi dậy thì. (29) Các chuyên gia khác đã tìm thấy những con số tương tự và do đó thích đổ lỗi cho việc lạm dụng tình dục bởi giáo sĩ là do chứng ái thiếu niên, tức là người lớn thích quan hệ tình dục với thanh thiếu niên. Cha Stephen Rossetti, một nhà tâm lý học đã điều trị cho nhiều linh mục, nói rằng hơn 90% “các linh mục và tu sĩ lạm dụng tình dục trẻ em không phải là những kẻ ấu dâm thực sự… [mà là] những kẻ ái thiếu niên”. (30) Nhà tâm lý học Thomas Plante cũng có cùng quan điểm. (31) Ông nói rằng 80 đến 90% các linh mục lạm dụng tình dục đã “quan hệ với các cậu bé vị thành niên chứ không phải trẻ em chưa dậy thì”. Do đó, ông gọi họ là “những kẻ ái thiếu niên”. (32)

Việc gán nhãn quan hệ tình dục giữa nam giới trưởng thành và vị thành niên là ái thiếu niên là một trò chơi ngôn ngữ, mục đích là để chuyển hướng cuộc thảo luận khỏi đồng tính luyến ái. Mary Eberstadt đã tinh ý nhận ra trò chơi đang được chơi. Bà hỏi: “Lần cuối cùng bạn nghe thấy cụm từ ‘ái thiếu niên’ được áp dụng cho một người đàn ông dị tính là khi nào?” “Câu trả lời gần như chắc chắn là bạn chưa từng nghe đến. Đó là bởi vì ‘ephebophile’, trong thuật ngữ nghe có vẻ chuyên môn của các bài bình luận về vụ tai tiếng, là một thuật ngữ mà sức hấp dẫn chính của nó là giúp người ta không cần phải sử dụng các từ ‘đồng tính’ hoặc ‘gay’ khi cố gắng mô tả chính xác những tội ác tình dục nào mà các linh mục phạm tội đã gây ra.” (33)

Nhà sử học Philip Jenkins, tác giả của một cuốn sách về lạm dụng tình dục của giáo sĩ, đã khen ngợi Eberstadt về nhận xét của bà. “Tôi nghĩ bà ấy hoàn toàn đúng khi đề nghị chúng ta nên tránh xa thuật ngữ quá chuyên môn ‘ephebophilia’, mà tôi thực sự đã sử dụng trong quá khứ, mặc dù bây giờ tôi tin rằng từ này thẳng thắn mà nói không truyền đạt được gì cho hầu hết độc giả am hiểu. Ngày nay tôi có xu hướng nói về những hành vi này như là ‘đồng tính luyến ái’.” (34)

Và ông ấy nên làm như vậy. Với việc 81% tất cả các nạn nhân của lạm dụng tình dục của giáo sĩ, bất kể tuổi tác, đều là nam giới, điều đó có nghĩa là các linh mục đồng tính luyến ái chịu trách nhiệm cho khoảng 8 trong số 10 trường hợp lạm dụng.

Đồng tính luyến ái như một “hồng phúc”

Có lẽ sự lảng tránh thiếu thành thật nhất về vai trò của đồng tính luyến ái trong vụ tai tiếng là khẳng định rằng đồng tính luyến ái là một hồg phú (gift). Hầu như không ai nói về dị tính luyến ái như một hồng phúc; nó được coi là điều hiển nhiên. Vậy tại sao đồng tính luyến ái—điều mà những người trải nghiệm nó có thể cảm thấy như một gánh nặng—lại được tôn sùng?

Không ai nổi tiếng hơn Cha James Martin, S.J. trong việc bảo vệ các linh mục đồng tính luyến ái ở Hoa Kỳ. Trong hơn hai thập niên, ông đã kịch liệt phản đối giáo lý của Giáo hội rằng khuynh hướng đồng tính luyến ái là một rối loạn khách quan (giáo hội dạy rằng hành vi đồng tính luyến ái là rối loạn nội tại). Ông nói rằng thật khó khăn cho linh mục đồng tính luyến ái khi thực hiện công việc của Giáo hội, “trong khi biết rằng Giáo hội coi họ hướng tới một điều ác về mặt đạo đức nội tại”. (35)

Công bằng mà nói, Martin đã đưa ra một luận điểm hay. Đúng vậy, chắc hẳn rất khó khăn cho các linh mục đồng tính luyến ái, kể cả những người trinh khiết, khi làm công việc của họ khi biết những gì Giáo hội dạy về khuynh hướng của họ. Nhưng nếu những gì Giáo Hội dạy là đúng, thì việc thấy khó khăn không phải là lý do để bác bỏ nó. Tuân theo giáo huấn của Giáo Hội là một thách thức đối với tất cả mọi người, bởi vì tất cả chúng ta, những người sa ngã, đều có những khuynh hướng nhất định. Chúng ta phải nỗ lực vượt qua cái ác bằng ân sủng và lòng thương xót của Chúa.

Cha Martin nhận được sự ủng hộ từ một số giới trong Giáo hội. Tổng giám mục Berlin Heiner Koch, chủ tịch Ủy ban Hôn nhân và Gia đình của hội đồng giám mục Đức, nói rằng đồng tính luyến ái là một “hình thức bình thường” của bản sắc giới tính con người. (36) Nhưng nếu đồng tính luyến ái là bình thường, thì việc sinh sản sẽ diễn ra như thế nào? Tác giả đồng tính nữ Camille Paglia không đồng ý với Tổng giám mục Heiner: “Đồng tính luyến ái không phải là ‘bình thường’. Ngược lại, nó là một thách thức đối với chuẩn mực… Tự nhiên hiện hữu dù các học giả có muốn hay không. Và trong tự nhiên, sinh sản là quy luật duy nhất không ngừng nghỉ. Đó là chuẩn mực. Cơ thể tình dục của chúng ta được thiết kế để sinh sản.” (37) Đúng vậy, tự nhiên là một thực tế cứng đầu, một thực tế không thể thay đổi chỉ bằng ý kiến cá nhân.

Martin nói rằng vì hầu hết những người đồng tính luyến ái đều quen thuộc với đau khổ và sự cô lập, nên họ phù hợp hơn để trở thành linh mục. (38) Đó là một lập luận yếu. Mặc dù đau khổ thực sự có thể khiến mọi người đồng cảm hơn, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Một số người để nỗi đau khổ khiến họ trở nên ích kỷ, cay đắng và thù hận. Và người đồng tính không phải là những người duy nhất đau khổ trên thế giới này.

Martin không phải là người duy nhất có quan điểm như vậy. Hai năm sau khi những tuyên bố của ông được đăng tải, Giám mục Thomas J. Gumbleton cho rằng đồng tính luyến ái là một hồng phúc vì nó khiến các linh mục đồng tính luyến ái trở nên nhân ái hơn. (39) Năm 2017, một giám mục người Brazil tuyên bố đồng tính luyến ái là một “hồng phúc từ Thiên Chúa”. Ông đi đến kết luận này bằng cách lưu ý rằng vì người đồng tính không lựa chọn trở thành như vậy, nên khuynh hướng tình dục của họ có thể được coi là một hồng phúc. (40) Nhưng chúng ta cũng không chọn bệnh ung thư hay gãy chân. Điều đó có khiến chúng trở thành hồng phúc không? Nguyên nhân của sự đau khổ có thể được xem là mang tính cứu chuộc, nhưng đó không phải là điều được nói đến ở đây.

Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô, trong nỗ lực không gạt bỏ người đồng tính, đã hỏi các tín hữu Công Giáo: “Liệu cộng đồng của chúng ta có khả năng cung cấp điều đó, chấp nhận và coi trọng khuynh hướng tình dục của họ, mà không làm tổn hại đến giáo lý Công Giáo về gia đình và hôn nhân?” (41) Đây là một cấu trúc khá vụng về, và nó có thể là một bản dịch tồi; nhưng nếu điều Đức Giáo Hoàng muốn nói là chúng ta nên chấp nhận nhau như những món quà của Chúa bất kể khuynh hướng tình dục của chúng ta, thì điều đó không có gì lạ: đó là điều Giáo Hội dạy. Điều quan trọng nhất là lời kết luận của ngài. Không giống như những người nói về đồng tính luyến ái như một món quà, Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô đã nói rõ rằng bất cứ khi nào thảo luận về việc đối xử với người đồng tính, chúng ta phải luôn nhớ rằng chúng ta không bao giờ được làm hại các giáo huấn của Công Giáo về hôn nhân và gia đình.

Chúng ta không bao giờ được quên rằng có những linh mục đồng tính tốt cũng đấu tranh với sự trong sạch giống như những linh mục dị tính tốt. Họ xứng đáng được chúng ta tôn trọng. Nhưng chúng ta không bao giờ được để chủ nghĩa tình cảm lấn át việc theo đuổi sự thật, và sự thật là các linh mục đồng tính phải chịu trách nhiệm cho phần lớn các vụ lạm dụng tình dục trong giới giáo sĩ.

Chúng ta cần phải trung thực về lý do tại sao lại như vậy.

Ghi chú

(1) “Tin tức về các nạn nhân nữ bị lạm dụng tình dục bởi giáo sĩ”, http://www.snapnetwork.org/female_victims/female_victims_index.htm.
(2) James Hitchcock, “Bảo vệ điều không thể bào chữa”, Catholic World Report, tháng 7 năm 2005, trang 37.
(3) Andrew Greeley, “Cả hai phía đều sai về vấn nạn lạm dụng trong Giáo hội”, Sun Times, ngày 12 tháng 3 năm 2004, BishopAccounatbility.org, https://www.bishopaccountability.org/news2004_01_06/2004_03_12_Greeley_BothSides.htm.
(4) Andrew Greeley, “Lý luận sai lầm trong việc cấm các linh mục đồng tính”, Times Union, ngày 7 tháng 10 năm 2005, trang A11.
(5) “Những cáo buộc chống lại một linh mục khác ở khu vực Boston nổi lên”, chương trình The Point của CNN, bản ghi ngày 8 tháng 4 năm 2002, http://www.cnn.com/TRANSCRIPTS/0204/08/tpt.00.html.
(6) Christopher White, “Nhóm lãnh đạo Công Giáo đưa ra kế hoạch chống lại lạm dụng và che đậy”, Crux, ngày 4 tháng 3 năm 2019, https://cruxnow.com/churchin-the-usa/2019/03/catholic-leadership-group-offers-plan-to-fight-abuseand-cover-up/.
(7) Ibid. Xem thêm Bill Donohue, “Báo cáo trống rỗng về lạm dụng được ban hành”, Catholic League, ngày 4 tháng 3 năm 2019, https://www.catholicleague.org/vacuousreport-on-abuse-issued/.
(8) Jason Horowitz và Elisabetta Povoledo, “Vatican hy vọng cuộc gặp về lạm dụng tình dục trẻ em sẽ là một bước ngoặt”, New York Times, ngày 19 tháng 2 năm 2019, A8.
(9) “Đức Tổng Giám Mục tại Hội nghị thượng đỉnh Vatican: Đồng tính luyến ái không phải là ‘điều thực sự dẫn đến tội lỗi’”, LifeSiteNews, ngày 21 tháng 2 năm 2019, http://www.lifesitenews.com/news/cdf-archbishop-denies-homosexualityis-an-inclination-to-sin-at-vatican-sex.
(10) John Allen Jr., “Về cuộc tranh luận ‘vận động hành lang đồng tính’, Giáo hoàng lại một lần nữa đáp trả những người chỉ trích bằng sự im lặng”, Crux, ngày 3 tháng 3 năm 2019, https://cruxnow.com/newsanalysis/2019/03/on-gay-lobby-debate-pope-again-offers-critics-the-soundof-silence/.
(11) Michael J. O’Loughlin, “Bất chấp áp lực bên ngoài, ít ai nói về đồng tính luyến ái tại Hội nghị thượng đỉnh về lạm dụng ở Vatican”, America, ngày 24 tháng 2 năm 2019, https://www.americamagazine.org/faith/2019/02/24/despite-externalpressure-little-talk-homosexuality-vatican-abuse-summit.
(12) “Bài xã luận: Căn bệnh hệ thống bắt nguồn sâu xa từ văn hóa giáo sĩ”, National Catholic Reporter, ngày 20 tháng 2 năm 2019,
http://www.ncronline.org/print/news/accountability/editorial-systemicmalady-has-deep-roots-clerical-culture.
(13) John Gehring, “Nguyên nhân gốc rễ của cuộc khủng hoảng Công Giáo: Đó là văn hóa coi các linh mục và giám mục là tầng lớp đặc quyền”, Daily News, ngày 20 tháng 2 năm 2019, http://www.nydailynews.com/opinion/ny-oped-the-rootcause-of-the-catholic-crisis-20190219-story.html.
(14) Maike Hickson, “Giám mục Thụy Sĩ ủng hộ kiến nghị của LifeSite nhằm ngăn chặn các mạng lưới đồng tính luyến ái trong Giáo Hội Công Giáo”, LifeSiteNews, ngày 19 tháng 2 năm 2019, https://www.lifesitenews.com/blogs/swiss-bishop-endorseslifesite-petition-to-stop-homosexual-networks-in-the.
(15) Raymond J. de Souza, “Nguy hiểm của việc đánh đồng lạm dụng tình dục với lạm dụng quyền lực”, National Catholic Register, ngày 23 tháng 3 năm 2019, https://www.ncregister.com/commentaries/the-danger-of-conflating-sexualabuse-with-abuse-of-power.
(16) Ed Condon, “Nạn nhân bị lạm dụng: Một số nhóm ‘ủng hộ nạn nhân’ ‘có chương trình nghị sự riêng của họ’”, Catholic News Agency, ngày 2 tháng 8 năm 2019, http://www.catholicnewsagency.com/news/abuse-survivor-some-victimadvocacy-groups-have-their-own-agendas.
(17) Lãnh đạo giáo dân cho một Giáo hội bị tổn thương và một quốc gia bị chia rẽ: Bài học, định hướng và con đường phía trước, Báo cáo Hội nghị Quốc gia, Sáng kiến Tư tưởng Xã hội Công Giáo và Đời sống Công cộng, Đại học Georgetown, ngày 14-15 tháng 6 năm 2019, https://catholicsocialthought.georgetown.edu/publications/reportof-the-national-convening-on-lay-leadership-for-a-wounded-church-anddivided-nation.
(18) Jason Berry, Đừng để chúng con sa vào cám dỗ: Các linh mục Công Giáo và việc lạm dụng tình dục trẻ em (New York: Doubleday, 1992), 307.
(19) James Hitchcock, “Sự bí mật và lật đổ trong Giáo hội có mô hình lịch sử”, Phụ nữ vì Đức tin và Gia đình, ngày 31 tháng 5 năm 2002, http://archive.wf-f.org/JFH-Spies.html.
(20) Jason Horowitz, “Với bức thư về lạm dụng tình dục, Giáo hoàng đã nghỉ hưu trở lại trước công chúng”, New York Times, ngày 12 tháng 4 năm 2019, A4.
(21) Ibid.
(22) John Bacon, “Các nhà thần học: Bê-nê-đíc-tô sai khi đổ lỗi cho những năm 1960”, USA Today, ngày 12 tháng 4 năm 2019, 6A.
(23) Michael Sean Winters, “Thư của Đức Giáo Hoàng Bê-nê-đíc-tô về cuộc khủng hoảng lạm dụng tình dục là một văn bản đáng tiếc”, National Catholic Reporter, ngày 11 tháng 4 năm 2019, https://www.ncronline.org/news/opinion/distinctly-catholic/Bê-nê-đíc-tôs-letterabout-sex-abuse-crisis-regrettable-text?clickSource=email.
(24) Nicole Winfield, “Đức Giáo Hoàng Bê-nê-đíc-tô đã về hưu tham gia vào cuộc tranh luận về lạm dụng tình dục của giáo sĩ”, Associated Press, ngày 11 tháng 4 năm 2019, https://apnews.com/article/c98a296cd9be4da4aabbbd626403d7a4.
(25) “Giáo hoàng Bê-nê-đic-tô đã về hưu tái xuất để tham gia vào cuộc tranh luận đang sôi nổi về lạm dụng tình dục trong giới giáo sĩ”, Los Angeles Times, ngày 14 tháng 4 năm 2019, https://www.latimes.com/world/la-fg-vatican-pope-Bê-nê-đíc-tô-20190412story.html.
(26) Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ, “Nghiên cứu của Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ ghi nhận sự khởi phát dậy thì sớm ở bé trai”, EurekAlert!, ngày 20 tháng 10 năm 2012, https://www.eurekalert.org/pub_releases/2012-10/aaopaao_2101312.php. Xem thêm, Daniel J. DeNoon, “Dậy thì sớm hơn: 9 hoặc 10 tuổi đối với bé trai trung bình ở Hoa Kỳ”, WebMD, ngày 20 tháng 10 năm 2012,m https://www.webmd.com/children/news/20121020/earlier-puberty-age-910-average-us-boy#1.
(27) Karen J. Terry, Trường Cao đẳng Tư pháp Hình sự John Jay (JJCCJ), và Hội đồng Giám mục Công Giáo Hoa Kỳ (USCCB), Nguyên nhân và bối cảnh lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên bởi các linh mục Công Giáo tại Hoa Kỳ, 1950—2010: Báo cáo được trình bày trước Hội đồng Giám mục Công Giáo Hoa Kỳ bởi Nhóm nghiên cứu của Trường Cao đẳng John Jay (Washington, D.C.: Hội đồng Giám mục Công Giáo Hoa Kỳ, 2011), 55.
(28) Mark Oppenheimer, “Một nhà tâm lý học am hiểu về điều trị các linh mục có hoạt động tình dục”, New York Times, ngày 9 tháng 4 năm 2010, https://www.nytimes.com/2010/04/10/us/10beliefs.html.
(29) Karen J. Terry, JJCCJ, và USCCB, Bản chất và phạm vi lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên bởi các linh mục và phó tế Công Giáo tại Hoa Kỳ từ năm 1950 đến năm 2002: Một nghiên cứu được thực hiện bởi Trường Cao đẳng Tư pháp Hình sự John Jay (Washington, D.C.: Hội đồng Giám mục Công Giáo Hoa Kỳ, 2004), 6.
(30) Berry, Đừng dẫn chúng con vào cám dỗ, 281.
(31) Thomas G. Plante, “Không, đồng tính luyến ái không phải là yếu tố nguy cơ dẫn đến lạm dụng tình dục trẻ em”, America, ngày 22 tháng 10 năm 2018,
http://www.americamagazine.org/faith/2018/10/22/no-homosexuality-notrisk-factor-sexual-abuse-children.
(32) Thomas Plante, “Một góc nhìn về lạm dụng tình dục của giáo sĩ” (2002), Tâm lý học tôn giáo, https://www.psywww.com/psyrelig/plante.html.
(33) Mary Eberstadt, “Thư từ”, Weekly Standard, ngày 22 tháng 7 năm 2002, 8.
(34) Xem ibid. để biết thư của ông ấy.
(35) James Martin, “Những thách thức và món quà của linh mục đồng tính”, America, ngày 4 tháng 11 năm 2000,
http://www.americamagazine.org/faith/2000/11/04/challenges-and-giftshomosexual-priest.
(36) “Các Giám mục Đức cam kết ‘đánh giá lại’ giáo lý Công Giáo về đồng tính luyến ái và đạo đức tình dục”, Hãng thông tấn Công Giáo, ngày 12 tháng 12 năm 2019, https://www.catholicnewsagency.com/news/german-bishopscommit-to-newly-assessing-catholic-doctrine-on-homosexuality-andsexual-morality-82866.
(37) Camille Paglia, Vamps & Tramps: New Essays (New York: Vintage, 1994), 70-71.
(38) Martin, “Những thách thức và món quà”.
(39) Thomas J. Gumbleton, “Vâng, người đồng tính nam nên được phong chức linh mục”, America, 30 tháng 9 năm 2002,
http://www.americamagazine.org/issue/403/article/yes-gay-men-should-beordained.
(40) Inés San Martín, “Giám mục gọi đồng tính luyến ái là ‘món quà từ Chúa’, tìm cách chấm dứt ‘những định kiến giết người’”, Crux, 9 tháng 8 năm 2017,
https://cruxnow.com/global-church/2017/08/bishop-calls-homosexualitygift-god-seeks-end-prejudices-kill/.
(41) Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã đưa ra nhận xét của mình tại Thượng hội đồng về Gia đình năm 2014, trong báo cáo giữa kỳ, Relatio Post Disceptationem. Xem phần 2, mục 50 về “Chào đón người đồng tính”.

 

1. Ukraine vượt qua hệ thống phòng không mạnh nhất của Nga để tấn công Mạc Tư Khoa.

Trong mấy ngày qua, Ukraine đã tấn công Nga bằng hơn 1.300 máy bay điều khiển từ xa, xuyên thủng hệ thống phòng không dày đặc của Mạc Tư Khoa và tấn công thành công các mục tiêu trong và xung quanh thủ đô.

Mặc dù trước đây máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đã từng xâm nhập hệ thống phòng không của Mạc Tư Khoa, nhưng lần này chúng đã tấn công nhiều mục tiêu khác nhau, bao gồm các nhà máy công nghiệp và một nhà máy lọc dầu. Chính quyền Nga cho biết ba người đã thiệt mạng và 12 người bị thương.

“Điều này cũng rất quan trọng vì khu vực Mạc Tư Khoa là nơi có mật độ hệ thống phòng không Nga cao nhất”, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy cho biết trong một tuyên bố chiều Chúa Nhật.

Vụ tấn công xảy ra ngay sau khi Tổng thống Zelenskiy tuyên bố tiến hành các cuộc tấn công trả đũa cho cuộc tấn công quy mô lớn kéo dài hai ngày của Nga vào Ukraine tuần trước, khiến 24 người thiệt mạng và 48 người bị thương chỉ riêng ở Kyiv.

Kyiv tuyên bố đã thực hiện thành công các cuộc tấn công vào nhà máy Angstrem, nơi sản xuất thiết bị điện tử vô tuyến và vi mạch cho vũ khí chính xác, nhà máy lọc dầu Mạc Tư Khoa và các trạm bơm dầu ở Solnechnogorsk và Volodarskoye gần thủ đô.

Bộ Giao thông vận tải Nga cho biết vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa cũng khiến hơn 50 chuyến bay dân sự phải chuyển hướng và hơn 30 chuyến bị hoãn.

“Đây là cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ đối phương quy mô lớn nhất của Ukraine cho đến nay trong cuộc chiến này. Ukraine đã tấn công Mạc Tư Khoa nhiều lần trước đây với hiệu quả hạn chế. Nhưng lần này, tác động tâm lý rất mạnh mẽ”, Tổng Tư Lệnh Ukraine, Đại Tướng Oleksandr Syrskyi, cho biết.

Theo tuyên bố của Bộ Tổng tham mưu Quân đội Ukraine, nước này đã sử dụng máy bay điều khiển từ xa tầm xa, bao gồm RS-1 Bars, FP-1 Firepoint và Bars-SM Gladiator mới được phát triển, trong các cuộc tấn công. Mỗi máy bay điều khiển từ xa có thể mang từ 50 kg đến 113 kg chất nổ.

Viện Nghiên cứu Chiến tranh có trụ sở tại Mỹ cho biết hôm Chúa Nhật: “Loạt tấn công mới nhất của Ukraine đã chứng minh rằng Nga không thể bảo vệ hiệu quả thủ đô của mình, một điểm yếu đã gây ra sự thất vọng đáng kể trong không gian thông tin theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan của Nga”.

Nga đã hạ thấp tầm quan trọng của vụ tấn công, với Bộ Quốc phòng và Thị trưởng Mạc Tư Khoa Sergei Sobyanin báo cáo rằng 714 máy bay điều khiển từ xa đã bị bắn hạ, trong đó có hơn 120 chiếc trên bầu trời Mạc Tư Khoa và vùng ngoại ô. Ông Sobyanin cũng cho biết các cuộc tấn công không làm gián đoạn sản xuất tại nhà máy lọc dầu.

Thủ đô Mạc Tư Khoa của Nga được tường trình sở hữu các hệ thống chống hỏa tiễn và chống máy bay điều khiển từ xa mạnh nhất cả nước — đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ một trung tâm chính trị và kinh tế trọng yếu, vốn hầu như không bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến tranh toàn diện do Vladimir Putin phát động hơn bốn năm trước.

Nhờ lực lượng máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn ngày càng hiện đại, Ukraine đã liên tục gia tăng quy mô và phạm vi các cuộc tấn công chống lại Nga.

Quỹ Dư luận Công chúng, một tổ chức có liên hệ với Điện Cẩm Linh, đã đưa tin hồi đầu tháng này rằng đang có mối lo ngại ngày càng tăng ở Nga về các cuộc tấn công của Ukraine - với dữ liệu mới nhất cho thấy kỷ lục 18% người Nga coi đây là ưu tiên hàng đầu của họ.

“Đây là một tín hiệu rõ ràng cho thấy không nên gây chiến với Ukraine hay tiến hành một cuộc chiến tranh xâm lược phi nghĩa chống lại một dân tộc khác”, Tổng thống Zelenskiy nói trong tuyên bố của mình.

[Politico: Ukraine breaches Russia’s strongest air defenses to hit Moscow]

2. Tổng thống Trump hoãn các cuộc tấn công lớn vào Iran theo yêu cầu của các nhà lãnh đạo Trung Đông.

Tổng thống Trump hôm thứ Hai tuyên bố ông sẽ hoãn kế hoạch tấn công Iran với hy vọng có thể tiến hành thêm các cuộc đàm phán ngoại giao.

Theo kế hoạch ban đầu, Mỹ dự định tái tục tấn công Iran vào hôm Thứ Ba, 19 Tháng Năm, theo giờ Miền Đông Hoa Kỳ, Tổng thống Trump nói. Ông đã gặp gỡ đội ngũ an ninh quốc gia của mình vào cuối tuần sau khi không có tiến triển nào trong việc đạt được thỏa thuận với Iran, và hôm Chúa Nhật đã đe dọa rằng Iran “tốt hơn hết là nên hành động nhanh chóng, nếu không sẽ chẳng còn gì sót lại của họ.”

Tổng thống cho biết ông đã xem xét lại các cuộc tấn công sau khi nhận được yêu cầu từ Tiểu vương Qatar Tamim bin Hamad Al Thani, Thái tử Ả Rập Xê Út Mohammed bin Salman Al Saud và Tổng thống Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất Mohamed bin Zayed Al Nahyan.

Các nhà lãnh đạo khu vực đã yêu cầu ông “hoãn cuộc tấn công quân sự dự kiến vào Cộng hòa Hồi giáo Iran, vốn được lên kế hoạch vào Thứ Ba, 19 Tháng Năm, vì hiện đang diễn ra các cuộc đàm phán nghiêm chỉnh, và theo quan điểm của họ, với tư cách là các nhà lãnh đạo và đồng minh vĩ đại, một thỏa thuận sẽ được ký kết, điều này sẽ rất được Hoa Kỳ cũng như tất cả các quốc gia ở Trung Đông và xa hơn nữa chấp nhận”, Tổng thống Trump viết trong một bài đăng dài trên nền tảng mạng xã hội của mình.

Tổng thống Trump viết rằng thỏa thuận sẽ bao gồm “không có vũ khí hạt nhân nào dành cho Iran”. Tổng thống không đề cập đến các điều khoản sẽ như thế nào đối với eo biển Hormuz.

Mặc dù cuộc tấn công sẽ không được thực hiện vào thứ Ba, nhưng Tổng thống Trump cho biết ông đã chỉ thị cho Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Daniel Caine, “chuẩn bị sẵn sàng tiến hành một cuộc tấn công toàn diện, quy mô lớn vào Iran, ngay lập tức, nếu không đạt được một thỏa thuận chấp nhận được”.

Tổng thống dự kiến sẽ gặp gỡ đội ngũ an ninh quốc gia của mình vào thứ Ba để thảo luận thêm về Iran.

[Politico: Trump delays major strikes on Iran at request of Middle East leaders]

3. Máy bay điều khiển từ xa đã tấn công một nhà máy sản xuất phân bón lớn của Nga có liên quan đến hoạt động sản xuất chất nổ.

Theo hãng truyền thông độc lập Astra của Nga đưa tin, một vụ hỏa hoạn có thể đã bùng phát tại nhà máy Nevinnomyssk Azot ở vùng Stavropol Krai phía nam nước Nga sau một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa.

Nhà máy này là một trong những nhà sản xuất phân bón khoáng và hóa chất lớn nhất của Nga, được sử dụng trong sản xuất thuốc nổ. Trước đó, Andrii Kovalenko, một quan chức thuộc Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia Ukraine, đã mô tả cơ sở này là “một thành phần quan trọng” của tổ hợp công nghiệp quốc phòng Nga.

Vụ tấn công được báo cáo diễn ra trong bối cảnh Ukraine tiếp tục chiến dịch tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa tầm xa nhằm vào cơ sở hạ tầng quân sự và công nghiệp của Nga, vốn hỗ trợ nỗ lực chiến tranh của Mạc Tư Khoa.

Nhà máy Nevinnomyssk Azot sản xuất tới 1 triệu tấn amoniac và hơn 1 triệu tấn amoni nitrat mỗi năm, những nguyên liệu được sử dụng trong sản xuất thuốc nổ và đạn pháo.

Kênh Telegram Exilenova Plus của Ukraine đã đăng tải đoạn video mà họ cho là ghi lại cảnh hỏa hoạn tại cơ sở này, đồng thời cho biết thêm rằng người dân địa phương đã báo cáo nghe thấy nhiều tiếng nổ trong đêm.

Kênh Telegram Astra cũng đưa tin về một vụ hỏa hoạn xảy ra tại nhà máy, trích dẫn lời kể của nhân chứng và phân tích hình ảnh, video từ hiện trường.

Cơ sở này nằm cách biên giới Ukraine khoảng 250 km, thuộc tầm hoạt động của máy bay điều khiển từ xa tầm xa của Ukraine.

Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố rằng các đơn vị phòng không và tác chiến điện tử đã đánh chặn 138 máy bay điều khiển từ xa của Ukraine trong đêm Chúa Nhật, 17 Tháng Năm, trên khắp 15 khu vực của Nga. Khu vực Stavropol Krai không được đề cập trong tuyên bố.

Thống đốc vùng Stavropol Krai, Vladimir Vladimirov, xác nhận khu vực này đã bị tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa, đồng thời khẳng định hệ thống phòng không Nga đã “đẩy lùi cuộc tấn công của máy bay điều khiển từ xa địch”.

Nevinnomyssk Azot đã nhiều lần trở thành mục tiêu tấn công trong suốt cuộc chiến toàn diện, với các cuộc tấn công trước đó được báo cáo vào tháng 3 và Tháng Giêng năm 2026, cũng như nhiều lần trong năm 2025.

Ukraine ngày càng dựa nhiều hơn vào máy bay điều khiển từ xa tự sản xuất để tấn công các mục tiêu sâu bên trong lãnh thổ Nga, đặc biệt là các cơ sở liên quan đến lọc dầu, hậu cần và sản xuất quốc phòng.

[Kyiv Independent: Drone strike reportedly hits major Russian fertilizer plant linked to explosives production]

4. Tổng thống Trump cảnh báo cuộc tấn công vào Iran có thể xảy ra “bất cứ lúc nào” nếu không đạt được thỏa thuận.

Tổng thống Trump hôm thứ Hai tuyên bố đã hủy bỏ cuộc tấn công của Mỹ vào Iran, vốn đã được “lên kế hoạch” diễn ra vào thứ Ba, sau khi các đối tác vùng Vịnh của Hoa Kỳ yêu cầu điều này để cho phép các cuộc đàm phán tiếp tục.

Tổng thống đã đưa ra thông báo trên kênh Truth Social chiều thứ Hai, sau yêu cầu từ các nhà lãnh đạo Qatar, Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Iran cho biết họ đã chuyển một bộ điều khoản sửa đổi cho một thỏa thuận khả thi tới chính quyền Trump, thông qua các trung gian hòa giải người Pakistan.

Tổng thống Trump viết: “Tôi đã được Quốc vương Qatar, Tamim bin Hamad Al Thani, Thái tử Ả Rập Xê Út, Mohammed bin Salman Al Saud, và Tổng thống Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Mohamed bin Zayed Al Nahyan, yêu cầu hoãn cuộc tấn công quân sự dự kiến vào Cộng hòa Hồi giáo Iran vào ngày mai, vì hiện đang diễn ra các cuộc đàm phán nghiêm chỉnh, và theo quan điểm của họ, với tư cách là những nhà lãnh đạo và đồng minh vĩ đại, một thỏa thuận sẽ được ký kết, điều này sẽ rất có thể chấp nhận được đối với Hoa Kỳ cũng như tất cả các quốc gia ở Trung Đông và xa hơn nữa”.

“Thỏa thuận này, điều quan trọng là, sẽ KHÔNG CÓ VŨ KHÍ HẠT NHÂN CHO IRAN!” ông nói tiếp trong bài đăng. “Dựa trên sự tôn trọng của tôi đối với các nhà lãnh đạo nói trên, tôi đã chỉ thị cho Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Daniel Caine, và Quân đội Hoa Kỳ rằng chúng ta sẽ KHÔNG tiến hành cuộc tấn công theo kế hoạch vào Iran ngày mai, nhưng đã chỉ thị thêm cho họ chuẩn bị sẵn sàng tiến hành một cuộc tấn công toàn diện, quy mô lớn vào Iran, bất cứ lúc nào, trong trường hợp không đạt được một thỏa thuận chấp nhận được. Cảm ơn sự quan tâm của các bạn đến vấn đề này!”

Tổng thống Trump cũng đã gia hạn vô thời hạn thỏa thuận ngừng bắn ban đầu ngày 7 tháng 4 theo yêu cầu của các nhà lãnh đạo Pakistan.

Trong thời gian ngừng bắn, Ngũ Giác Đài cho biết họ đã lên kế hoạch cho khả năng nối lại các cuộc tấn công chống lại Iran nếu tổng thống quyết định như vậy.

Cuối tuần qua, tổng thống cảnh báo rằng “thời gian đang trôi nhanh” để Iran chấp nhận một thỏa thuận hòa bình, nói rằng “sẽ chẳng còn gì sót lại của họ” nếu các nhà lãnh đạo của Cộng hòa Hồi giáo không “hành động NHANH CHÓNG”.

Eo biển Hormuz vẫn đóng cửa trên thực tế, tiếp tục gây bất ổn cho thị trường dầu mỏ và ảnh hưởng đến các ngành phụ thuộc vào nó.

Tổng thống Trump cảnh báo rằng một cuộc tấn công toàn diện, quy mô lớn vào Iran có thể xảy ra “bất cứ lúc nào” nếu không đạt được thỏa thuận.

Tổng thống Trump tuyên bố trên mạng xã hội rằng ông sẽ không tiến hành cuộc tấn công theo kế hoạch vào Iran hôm thứ Ba, đồng thời cho biết các cuộc đàm phán nghiêm chỉnh đang diễn ra.

Iran cho biết họ hoàn toàn tập trung vào một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh, nhưng chưa thảo luận bất kỳ chi tiết nào về vấn đề hạt nhân, vấn đề ưu tiên hàng đầu của chính quyền Trump.

[CBSNews: Trump warns assault on Iran could happen “on a moment's notice” if deal isn't reached]

5. Số lượng tù nhân ở Nga giảm khi các tù nhân bị đưa ra chiến trường.

Ngày 14 tháng 5, nhà lãnh đạo hệ thống nhà tù Nga cho biết, số lượng tù nhân ở Nga đã giảm hơn 180.000 người trong vòng 5 năm, một phần do Mạc Tư Khoa tuyển mộ tù nhân để tham chiến ở Ukraine.

Arkady Gostev, nhà lãnh đạo Cơ quan Quản lý Nhà tù Liên bang Nga, cho biết hiện Nga đang giam giữ 282.000 tù nhân, giảm so với 465.000 tù nhân vào cuối năm 2021, theo truyền thông nhà nước. Mức giảm này tương đương với gần 40%.

Nga sở hữu một trong những hệ thống nhà tù lớn nhất thế giới, phần lớn được thừa hưởng từ mạng lưới trại lao động thời Liên Xô, mặc dù số lượng tù nhân đã giảm trong hai thập niên qua.

Trong bốn năm kể từ khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện Ukraine, chính quyền đã đề nghị các tù nhân những hợp đồng quân sự, cho phép họ chiến đấu để đổi lấy cơ hội được xóa án tích — nếu họ sống sót.

Gostev nói thêm rằng hiện có khoảng 85.000 người trong số các tù nhân đang bị giam giữ trước khi xét xử.

Ông cũng cho biết lao động tù nhân Nga đang được sử dụng để sản xuất hàng hóa phục vụ cho nỗ lực chiến tranh.

“Chúng tôi sản xuất hàng hóa cho chiến dịch quân sự đặc biệt (trị giá) khoảng 5,5 tỷ rúp (75 triệu đô la)”, Gostev nói, sử dụng thuật ngữ mà Mạc Tư Khoa dùng để chỉ cuộc xâm lược Ukraine.

Ông nói: “Khối lượng sản xuất (tại các nhà tù) vào năm 2025 lên tới 47 tỷ ruble (642 triệu đô la)”, mà không nêu rõ bao nhiêu trong số đó là dành cho nhu cầu quân sự.

Trong suốt thời chiến, Nga phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động trầm trọng, với hàng trăm ngàn người đàn ông được điều động ra mặt trận và nhiều người khác rời khỏi đất nước sau khi Mạc Tư Khoa tuyên bố tổng động viên. Theo một báo cáo của Reuters hồi tháng Hai, Nga cần ít nhất 2,3 triệu lao động để bù đắp sự thiếu hụt lực lượng lao động.

Ngoài lao động tù nhân, Nga ngày càng tìm cách đưa thêm lao động nước ngoài vào, trong đó có cả người Bắc Hàn. Theo các báo cáo truyền thông, các quan chức tình báo Nam Hàn đã thông báo với các nhà lập pháp vào năm 2025 rằng Bắc Hàn đã gửi gần 15.000 lao động đến Nga.

[Kyiv Independent: Russia's prison population falls as convicts are sent to war]

6. Điện Cẩm Linh quan tâm đến việc khôi phục đối thoại với Âu Châu, Peskov nói sau vụ tấn công Mạc Tư Khoa.

Hôm Thứ Hai, 18 Tháng Năm, phát ngôn nhân Điện Cẩm Linh Dmitry Peskov cho biết Mạc Tư Khoa có thể nối lại đối thoại với Âu Châu về cuộc chiến của Nga ở Ukraine, trong cuộc trao đổi với nhà tuyên truyền người Nga Pavel Zarubin sau vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa quy mô lớn của Ukraine vào khu vực Mạc Tư Khoa.

Những phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh các quan chức Âu Châu tiếp tục tranh luận về tương lai hợp tác với Mạc Tư Khoa giữa sự bất ổn ngày càng gia tăng về những nỗ lực của Hoa Kỳ nhằm chấm dứt cuộc xâm lược Ukraine của Nga.

Ông Peskov nói: “Việc tích cực thảo luận về chủ đề này — sự chuyển hướng sang nhận thức rằng đến một lúc nào đó họ sẽ phải nói chuyện với người Nga — là điều tốt”.

Ông Peskov cho biết Điện Cẩm Linh quan tâm đến việc nối lại liên lạc và bày tỏ hy vọng rằng điều mà ông gọi là “phương pháp thực tiễn” cuối cùng sẽ được hình thành.

“Phía Nga sẽ sẵn sàng cho điều này,” ông nói.

Đồng thời, Peskov chỉ trích bà Kaja Kallas, cựu thủ tướng Estonia và là nhà lãnh đạo chính sách đối ngoại của Liên Hiệp Âu Châu, cho rằng bà không phù hợp cho các cuộc đàm phán trong tương lai với Mạc Tư Khoa.

“Việc Kaja Kallas đóng vai trò người đàm phán sẽ không có lợi cho bà ấy. Điều đó sẽ không dễ dàng đối với bà ấy. Nếu bạn nhớ, Tổng thống Putin từng nói rằng điều này nói chung có thể là bất kỳ ai chưa từng nói quá nhiều điều xấu,” Peskov nói.

Những bình luận này được đưa ra một ngày sau khi Ngoại trưởng Estonia Margus Tsahkna kêu gọi các đồng minh không tham gia đàm phán với Mạc Tư Khoa, cảnh báo rằng Nga có thể lợi dụng các cuộc đàm phán để câu giờ.

Ông Tsahkna phát biểu tại một hội nghị an ninh ở Tallinn ngày 16 tháng 5 rằng “người Âu Châu không nên bỏ lỡ cơ hội” làm suy yếu Nga thông qua các biện pháp trừng phạt và gây áp lực bổ sung.

Những phát biểu của ông được đưa ra sau bình luận của Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb vào ngày 14 tháng 5, trong đó ông cho rằng các nhà lãnh đạo Âu Châu nên hướng tới đối thoại trực tiếp với Nga, lập luận rằng chính sách của Mỹ không còn hoàn toàn phù hợp với lợi ích của Âu Châu.

Trước đó vào ngày 17 tháng 5, Ukraine đã thực hiện một cuộc tấn công quy mô lớn nhắm vào cơ sở hạ tầng công nghiệp quân sự và nhiên liệu ở tỉnh Mạc Tư Khoa và Crimea bị tạm chiếm. Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố rằng hệ thống phòng không của họ đã đánh chặn 1.054 máy bay điều khiển từ xa của Ukraine, 8 quả bom dẫn đường và 2 hỏa tiễn mới do Ukraine phát triển.

[Kyiv Independent: Kremlin interested in restoring dialogue with Europe, Peskov says after Moscow attack]

7. Tổng thống Cuba cho rằng cuộc tấn công quân sự của Mỹ vào Cuba sẽ gây ra “cuộc tắm máu”.

Hôm thứ Hai, Tổng thống Cuba Miguel Díaz-Canel Bermúdez đã đưa ra lời cảnh báo gay gắt đối với Mỹ, nói rằng bất kỳ hành động quân sự nào chống lại đất nước này từ nước láng giềng phía bắc sẽ dẫn đến một “cuộc tắm máu” đáp trả.

Ông Díaz-Canel nói: “Những lời đe dọa tấn công quân sự chống lại Cuba từ cường quốc quân sự lớn nhất hành tinh đã được biết đến. Chỉ riêng lời đe dọa đó thôi đã là một tội ác quốc tế. Thực hiện lời đe dọa đó sẽ gây ra một cuộc tắm máu với những hậu quả khôn lường, cùng với sự phá hủy hòa bình và ổn định.”

Căng thẳng giữa Mỹ và Cuba đã leo thang dưới thời chính quyền Trump nhiệm kỳ thứ hai, khi chính quyền này áp dụng chiến dịch “áp lực tối đa” nhằm buộc Cuba phải thay đổi chế độ.

Sau khi Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, Mỹ đã nắm quyền kiểm soát sản xuất dầu mỏ của Venezuela - nguồn thu mà Cuba phụ thuộc rất nhiều - và bắt đầu chặn các chuyến hàng dầu từ các nước khác đến Cuba.

Kết quả là, hệ thống lưới điện vốn đã mong manh của Cuba bắt đầu gặp sự việc nghiêm trọng.

Tổng thống Trump đã nhiều lần ám chỉ việc giành quyền kiểm soát hoàn toàn hòn đảo này, nói với các phóng viên hồi tháng 3 rằng Venezuela chỉ là bước đầu tiên.

“ Về việc chiếm Cuba, ý tôi là, dù tôi giải phóng hay chiếm lấy nó, tôi nghĩ tôi có thể làm bất cứ điều gì mình muốn với nó, nếu các bạn muốn biết sự thật,” Tổng thống Trump nói. “Tôi tin rằng tôi sẽ có vinh dự được chiếm Cuba. Điều đó sẽ rất tốt. Đó là một vinh dự lớn.”

Khi được hỏi về vấn đề này, một quan chức Tòa Bạch Ốc đã nhắc lại những tuyên bố của Tổng thống Trump rằng đất nước sẽ thất bại “và chúng tôi sẽ ở đó để giúp đỡ họ”.

Hãng tin Axios hôm Chúa Nhật đưa tin rằng một số quan chức tình báo tin rằng hòn đảo này đã sở hữu hơn 300 máy bay điều khiển từ xa quân sự và đang thảo luận về việc tiến hành các cuộc tấn công vào căn cứ của Mỹ tại Vịnh Guantánamo, các tàu quân sự và thậm chí có thể cả Key West, Florida, và rằng thông tin tình báo này có thể được sử dụng như một cái cớ cho một cuộc tấn công của Mỹ.

POLITICO chưa xác minh các chi tiết của báo cáo, và Đại sứ quán Cuba tại Mỹ trong một tuyên bố hôm Chúa Nhật cho rằng đây là một cái cớ giả tạo nhằm vào hòn đảo này.

Tuần trước, Giám đốc CIA John Ratcliffe đã đến Havana để gặp gỡ các quan chức cao cấp.

[Politico: US military attack on Cuba would trigger ‘bloodbath,’ says Cuban president]

8. Lần đầu tiên kể từ năm 2022, người Nga lo lắng về các cuộc tấn công trong nước hơn là ở tiền tuyến, theo một cuộc thăm dò cho thấy.

Theo một cuộc thăm dò dư luận do Quỹ Dư luận do Điện Cẩm Linh kiểm soát công bố ngày 15 tháng 5, các cuộc tấn công của Ukraine sâu bên trong lãnh thổ Nga đang bắt đầu khiến người Nga lo ngại hơn cả những diễn biến trên chiến tuyến.

Những phát hiện này xuất hiện trong bối cảnh Kyiv đang tăng cường các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn tầm xa nhằm vào cơ sở hạ tầng quân sự và năng lượng của Nga, đồng thời đánh dấu sự thay đổi rõ rệt đầu tiên trong sự chú ý của công chúng kể từ khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện Ukraine vào năm 2022.

Theo kết quả cuộc thăm dò, 18% số người được hỏi cho biết các cuộc tấn công trên lãnh thổ Nga là những sự kiện thu hút sự chú ý nhất trong những ngày gần đây, so với 16% cho rằng đó là những diễn biến trên chiến trường Ukraine.

Những người được hỏi thường xuyên đề cập nhất đến các cuộc tấn công vào các thành phố lớn của Nga, các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa, các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu và một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa vào thành phố Yekaterinburg của Nga, cách biên giới Ukraine gần nhất gần 1.600 km (1.000 dặm).

Cuộc khảo sát cũng cho thấy sự lo lắng ngày càng gia tăng trong công chúng Nga.

Tỷ lệ người được hỏi cho biết những người xung quanh họ đang cảm thấy lo lắng đã tăng lên 50%, trong bối cảnh các hạn chế về internet và các cuộc thảo luận mới về một chiến dịch huy động lực lượng có thể diễn ra.

Con số này cao hơn bốn điểm phần trăm so với tháng 8 năm 2024, thời điểm Ukraine phát động cuộc xâm lược vào tỉnh Kursk của Nga.

Mặc dù các cuộc tấn công trước đây của Ukraine vào lãnh thổ Nga có phạm vi hạn chế hơn, nhưng những tháng gần đây đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể về quy mô và tần suất các cuộc tấn công.

Kyiv ngày càng tấn công vào cơ sở hạ tầng quân sự, căn cứ không quân và các cơ sở dầu khí, năng lượng của Nga nằm sâu trong lãnh thổ Nga như một phần trong chiến lược rộng lớn hơn nhằm làm suy yếu nỗ lực chiến tranh của Mạc Tư Khoa.

Quỹ Dư luận là một tổ chức thăm dò dư luận thân Điện Cẩm Linh, chuyên công bố các cuộc khảo sát hàng tuần về tâm lý chính trị, kinh tế và xã hội ở Nga.

Cuộc thăm dò dư luận mới nhất được tiến hành từ ngày 1 đến ngày 3 tháng 5 tại 97 thành phố thuộc 51 khu vực của Nga, với sự tham gia của 1.500 người.

[Kyiv Independent: For first time since 2022, Russians worry more about strikes at home than front line, poll shows]

9. Đài Loan kêu gọi Tổng thống Trump tiếp tục duy trì lập trường bán vũ khí.

Hôm Thứ Hai, 18 Tháng Năm, Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức đã kêu gọi chính quyền Trump tiếp tục bán vũ khí cho hòn đảo tự trị này nhằm bảo đảm “hòa bình và an ninh khu vực”.

Ông Lại cho biết, sự hỗ trợ của Mỹ là rất cần thiết để đẩy lùi sự bành trướng quân sự ngày càng hung hăng của Bắc Kinh trong khu vực.

Ông Lại cho biết: “Trung Quốc chưa bao giờ từ bỏ ý định sáp nhập Đài Loan bằng vũ lực và tiếp tục mở rộng năng lực quân sự nhằm thay đổi hiện trạng khu vực và eo biển”. Ông nói thêm rằng việc bán vũ khí và hợp tác an ninh với Mỹ “không chỉ cần thiết mà còn là những yếu tố then chốt để duy trì hòa bình và ổn định khu vực”.

Tuyên bố của Tổng thống Lại được đưa ra sau những bình luận của Tổng thống Trump trên chuyên cơ Air Force One và trong cuộc phỏng vấn với Fox News hôm thứ Sáu rằng ông đang trì hoãn việc phê duyệt thương vụ bán vũ khí trị giá 14 tỷ đô la cho Đài Loan như một “con bài đàm phán” với Bắc Kinh. “Tôi vẫn chưa phê duyệt. Chúng ta sẽ xem điều gì xảy ra. Tôi có thể sẽ phê duyệt, cũng có thể không”, Tổng thống Trump nói với Bret Baier của Fox News.

Tổng thống Trump phát biểu sau cuộc gặp thượng đỉnh kéo dài hai ngày với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, một cuộc gặp mà nhìn chung không đạt được nhiều kết quả thực chất. Chấm dứt việc bán vũ khí cho Đài Bắc là yêu cầu lâu nay của Bắc Kinh, quốc gia tuyên bố hòn đảo này là lãnh thổ của Trung Quốc và đã thúc đẩy tuyên bố chủ quyền của mình bằng cách tăng cường các biện pháp đe dọa quân sự đối với Đài Loan.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết những bình luận của Tổng thống Trump không báo hiệu sự thay đổi lập trường của Mỹ đối với Đài Loan. “Tổng thống đã nói rất rõ ràng về điều này - không có sự thay đổi nào trong chính sách của Mỹ đối với Đài Loan”, ông Greer nói với ABC News hôm Chúa Nhật.

Tổng thống Trump nói rằng ông đã thảo luận “rất chi tiết” về việc bán vũ khí cho Đài Loan với ông Tập Cận Bình. Điều đó rõ ràng là vi phạm cam kết năm 1982 mà cựu Tổng thống Ronald Reagan đã đưa ra với hòn đảo này rằng Mỹ sẽ không tham khảo ý kiến của Bắc Kinh về các giao dịch đó. Việc không bán vũ khí cho Đài Loan cũng sẽ vi phạm Đạo luật Quan hệ Đài Loan năm 1979, trong đó cam kết Mỹ “cung cấp cho Đài Loan vũ khí mang tính chất phòng thủ” để ngăn chặn sự xâm lược tiềm tàng của Trung Quốc. Cam kết đó là “biện pháp răn đe quan trọng nhất chống lại các nỗ lực làm suy yếu hòa bình và ổn định khu vực”, Tổng thống Lại nói.

Tổng thống Trump cho rằng việc bán vũ khí cho Đài Loan có thể khuyến khích chính phủ nước này tuyên bố độc lập chính thức - một yếu tố tiềm tàng gây ra xung đột với Bắc Kinh.

“Chúng tôi không muốn ai đó nói rằng, ‘Hãy giành độc lập, vì Hoa Kỳ đang ủng hộ chúng ta,’” Tổng thống Trump nói. Trong cuộc gặp với Tổng thống Trump tuần trước, ông Tập Cận Bình đã nhắc lại cảnh báo lâu nay của Trung Quốc rằng làm như vậy sẽ dẫn đến xung đột với Bắc Kinh. Theo thông cáo của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, ông Tập Cận Bình nói: “‘Độc lập Đài Loan’ và hòa bình eo biển là hai điều không thể dung hòa, như lửa và nước”.

Tổng thống Lại nhắc lại lập trường của Đài Loan rằng đây đã là “một quốc gia dân chủ độc lập và có chủ quyền” mà Bắc Kinh không có quyền đòi hỏi về mặt pháp lý. Ông cũng cảnh báo về hậu quả của một cuộc xâm lược tiềm tàng từ phía Trung Quốc mà Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth từng nói là “sắp xảy ra” trong một bài phát biểu năm ngoái.

Tổng thống Lại cho biết: “Bất kỳ hành động nào làm suy yếu hòa bình và ổn định ở eo biển Đài Loan không chỉ là thách thức trắng trợn đối với các quy tắc và trật tự quốc tế mà còn sẽ có tác động đáng kể đến an ninh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, chuỗi cung ứng toàn cầu và nền kinh tế thế giới”.

[Politico: Taiwan urges Trump to stay the course on weapons sales]

10. Iran đang nhắm đến một nguồn năng lượng mới nằm sâu dưới eo biển Hormuz.

Được tiếp thêm động lực từ chiến dịch phong tỏa eo biển Hormuz thành công trong thời chiến, Iran đang chuyển hướng sang một trong những huyết mạch ngầm của nền kinh tế toàn cầu: đó là các tuyến cáp ngầm dưới biển, vận chuyển lượng lớn lưu lượng internet và tài chính giữa Âu Châu, Á Châu và vùng Vịnh Ba Tư.

Cộng hòa Hồi giáo Iran muốn thu phí các công ty công nghệ lớn nhất thế giới khi sử dụng các tuyến cáp internet ngầm dưới biển được đặt dưới eo biển Hormuz, và các phương tiện truyền thông liên kết với nhà nước đã đưa ra lời đe dọa mơ hồ rằng lưu lượng truy cập có thể bị gián đoạn nếu các công ty không trả phí. Các nhà lập pháp ở Tehran đã thảo luận về một kế hoạch vào tuần trước, có thể nhắm vào các tuyến cáp ngầm nối các nước Ả Rập với Âu Châu và Á Châu.

“Chúng tôi sẽ áp đặt phí đối với cáp internet”, phát ngôn nhân quân đội Iran Ebrahim Zolfaghari tuyên bố. Truyền thông liên kết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran cho biết kế hoạch thu lợi nhuận từ eo biển này của Tehran sẽ yêu cầu các công ty như Google, Microsoft, Meta và Amazon phải tuân thủ luật pháp Iran, trong khi các công ty cáp ngầm sẽ phải trả phí cấp phép cho việc vận hành cáp, còn quyền sửa chữa và bảo trì sẽ được dành riêng cho các công ty Iran.

Một số công ty này đã đầu tư vào các tuyến cáp chạy qua eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư, nhưng chưa rõ liệu các tuyến cáp đó có đi qua vùng biển của Iran hay không.

Cũng chưa rõ chính quyền Iran sẽ buộc các tập đoàn công nghệ lớn phải tuân thủ như thế nào, vì họ bị cấm thanh toán cho Iran do các lệnh trừng phạt nghiêm ngặt của Mỹ; do đó, bản thân các công ty này có thể coi những tuyên bố của Iran chỉ là động thái phô trương hơn là chính sách nghiêm chỉnh.

Tuy nhiên, các phương tiện truyền thông liên kết với nhà nước đã đưa ra những lời đe dọa ngầm cảnh báo về việc gây hư hại cho các đường cáp có thể ảnh hưởng đến hàng ngàn tỷ đô la trong việc truyền tải dữ liệu toàn cầu và tác động đến khả năng kết nối internet trên toàn thế giới.

Trong bối cảnh lo ngại chiến tranh có thể tái diễn sau khi Tổng thống Donald Trump trở về từ Trung Quốc ngày càng gia tăng, Iran đang ngày càng phát đi tín hiệu rằng họ có những công cụ mạnh mẽ khác ngoài sức mạnh quân sự. Động thái này nhấn mạnh tầm quan trọng của eo biển Hormuz không chỉ đơn thuần là xuất khẩu năng lượng, mà còn hướng đến việc biến lợi thế địa lý của mình thành sức mạnh kinh tế và chiến lược lâu dài.

Cáp ngầm dưới biển tạo thành xương sống của kết nối toàn cầu, vận chuyển phần lớn lưu lượng internet và dữ liệu trên thế giới. Việc tấn công vào chúng sẽ ảnh hưởng đến nhiều thứ hơn là tốc độ internet, đe dọa mọi thứ từ hệ thống ngân hàng, thông tin liên lạc quân sự và cơ sở hạ tầng điện toán đám mây AI đến làm việc từ xa, chơi game trực tuyến và dịch vụ phát trực tuyến.

Dina Esfandiary, chuyên gia khu vực Trung Đông của Bloomberg Economics, cho biết những lời đe dọa của Iran là một phần trong chiến lược nhằm thể hiện sức ảnh hưởng của nước này đối với eo biển Hormuz và bảo đảm sự tồn tại của chế độ, một mục tiêu cốt lõi của Cộng hòa Hồi giáo trong cuộc chiến này.

“Mục tiêu là gây ra một tổn thất nặng nề cho nền kinh tế toàn cầu đến mức không ai dám tấn công Iran nữa”, bà nói.

'Thảm họa kỹ thuật số dây chuyền'

Một số tuyến cáp ngầm xuyên lục địa quan trọng đi qua eo biển Hormuz. Do những rủi ro an ninh lâu dài với Iran, các nhà khai thác quốc tế đã cố tình tránh vùng biển của Iran, thay vào đó tập trung phần lớn các tuyến cáp vào một dải hẹp dọc theo phía Oman của eo biển, theo Mostafa Ahmed, một nhà nghiên cứu cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu Habtoor có trụ sở tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, người đã công bố một bài báo về tác động của một cuộc tấn công quy mô lớn vào cơ sở hạ tầng thông tin liên lạc dưới biển ở Vịnh Ba Tư.

Tuy nhiên, theo Alan Mauldin, giám đốc nghiên cứu tại TeleGeography, một công ty nghiên cứu viễn thông, hai trong số các tuyến cáp đó, Falcon và Gulf Bridge International, gọi tắt là GBI, chạy qua vùng biển thuộc lãnh thổ Iran.

Iran chưa tuyên bố rõ ràng sẽ phá hoại các đường dây cáp thông tin, nhưng nước này đã nhiều lần thông qua các quan chức, Dân biểu và truyền thông nhà nước tuyên bố ý định trừng phạt các đồng minh của Washington trong khu vực. Đây dường như là kỹ thuật chiến tranh bất đối xứng mới nhất mà chế độ này nghĩ ra để tấn công các nước láng giềng.

Ông Ahmed cho biết, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, gọi tắt là IRGC, được trang bị các thợ lặn chiến đấu, tàu ngầm cỡ nhỏ và máy bay điều khiển từ xa dưới nước, tiềm ẩn nguy cơ đe dọa các tuyến cáp ngầm dưới biển, đồng thời cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công nào cũng có thể gây ra một “thảm họa kỹ thuật số” lan rộng trên nhiều lục địa.

Các nước láng giềng của Iran ở vùng Vịnh Ba Tư có thể phải đối mặt với sự gián đoạn nghiêm trọng về kết nối internet, có khả năng ảnh hưởng đến xuất khẩu dầu khí quan trọng cũng như hoạt động ngân hàng. Ngoài khu vực này, Ấn Độ có thể chứng kiến một lượng lớn lưu lượng truy cập internet bị ảnh hưởng, đe dọa ngành công nghiệp gia công nhu liệu khổng lồ của nước này với thiệt hại lên tới hàng tỷ đô la, theo ông Ahmed.

Ông Ahmed cho biết, eo biển này là hành lang kỹ thuật số quan trọng giữa các trung tâm dữ liệu Á Châu như Singapore và một số trạm tiếp bờ cáp ở Âu Châu. Bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể làm chậm hoạt động giao dịch tài chính và các giao dịch xuyên biên giới giữa Âu Châu và Á Châu, trong khi một số khu vực ở Đông Phi có thể phải đối mặt với tình trạng mất kết nối internet.

Và nếu các lực lượng ủy nhiệm của Iran quyết định sử dụng chiến thuật tương tự ở Biển Đỏ, thiệt hại có thể còn tồi tệ hơn nhiều.

Vào năm 2024, ba tuyến cáp ngầm dưới biển đã bị đứt khi một tàu bị phiến quân Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen tấn công đã kéo neo trên đáy biển trong lúc chìm, làm gián đoạn gần 25% lưu lượng truy cập internet trong khu vực, theo HGC Global Communications có trụ sở tại Hương Cảng.

Mặc dù tác động của việc hư hỏng cáp có thể rất lớn ở Trung Đông và một số quốc gia Á Châu, TeleGeography cho biết “cáp đi qua eo biển Hormuz chỉ chiếm chưa đến 1% tổng băng thông quốc tế toàn cầu tính đến năm 2025”.

[Politico: Iran eyes a new source of power deep beneath the Strait of Hormuz]

11. Tổng thống Zelenskiy cho biết Pháp sẵn sàng phát triển hệ thống phòng thủ hỏa tiễn đạn đạo cùng với Ukraine, gọi đây là “bước đi quan trọng”.

Ngày 16 tháng 5, sau cuộc điện đàm với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Pháp sẵn sàng hợp tác với Ukraine trong việc phát triển hệ thống phòng thủ hỏa tiễn đạn đạo.

Thông báo này được đưa ra trong bối cảnh Kyiv đang tìm cách đoàn kết các đối tác quốc tế xung quanh việc tạo ra một lá chắn phòng không trong khuôn khổ cái mà Tổng thống Zelenskiy mô tả là một “liên minh chống hỏa tiễn đạn đạo”.

“Pháp sẵn sàng hợp tác để triển khai các biện pháp chống hỏa tiễn đạn đạo. Đây là một quyết định mạnh mẽ và một bước tiến quan trọng. Chúng tôi đã thảo luận về việc tăng cường khả năng đẩy lùi các cuộc tấn công của Nga ngay lúc này”, Tổng thống Zelenskiy nói.

Cuộc trò chuyện diễn ra sau một loạt các cuộc tấn công chết người của Nga nhằm vào Ukraine, bao gồm cả cuộc tấn công bằng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa quy mô lớn vào Kyiv ngày 14 tháng 5 khiến 24 người thiệt mạng và 48 người khác bị thương.

Ukraine đã nhiều lần kêu gọi các đồng minh tăng cường khả năng phòng không của nước này trong bối cảnh Nga tiếp tục các cuộc tấn công tầm xa vào các thành phố và cơ sở hạ tầng dân sự.

Trước đó trong tuần, Tổng thống Zelenskiy cho biết một số quốc gia đã gặp nhau vào ngày 12 tháng 5 để thảo luận về việc sản xuất vũ khí chống hỏa tiễn đạn đạo ở Âu Châu.

“Chúng ta đang thành lập một liên minh chống hỏa tiễn đạn đạo. Đó là điều đúng đắn cần làm, và giờ đây chúng ta đang tiến gần hơn bao giờ hết đến mục tiêu này”, tổng thống nói vào thời điểm đó.

Theo Tổng thống Zelenskiy, đại diện từ 13 quốc gia và Văn phòng Tổng thư ký NATO đã tham gia cuộc họp về hợp tác phòng thủ hỏa tiễn đạn đạo.

Vào tháng Tư, tổng thống Ukraine cho biết ông tin rằng Ukraine cuối cùng sẽ cùng sản xuất hệ thống phòng thủ hỏa tiễn với các đối tác Âu Châu.

[Kyiv Independent: France ready to develop ballistic missile defense with Ukraine, says Zelensky, calling it 'important step']

12. Vụ cháy bùng phát sau cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa vào nhà máy điện hạt nhân của UAE.

Các quan chức Abu Dhabi hôm Chúa Nhật cho biết một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa đã gây ra hỏa hoạn ở khu vực xung quanh nhà máy điện hạt nhân Barakah tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

Rafael Grossi, tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, gọi tắt là IAEA, đã phản hồi về vụ việc bằng một tuyên bố rằng “hoạt động quân sự đe dọa an toàn hạt nhân là không thể chấp nhận được”.

Grossi kêu gọi “kiềm chế tối đa hoạt động quân sự gần bất kỳ nhà máy điện hạt nhân nào để tránh nguy cơ xảy ra tai nạn hạt nhân.”

Hiện chưa có báo cáo nào về thương tích hoặc rò rỉ phóng xạ.

Cho đến nay, chưa ai nhận trách nhiệm về vụ tấn công và UAE cũng không đổ lỗi cho bất kỳ ai.

Bộ quốc phòng nước này nói rằng ba máy bay điều khiển từ xa đã xâm nhập UAE từ “hướng biên giới phía tây” vào Chúa Nhật. Hai chiếc đã bị chặn lại, nhưng chiếc máy bay điều khiển từ xa thứ ba đã va vào một máy phát điện “bên ngoài khu vực an ninh” của nhà máy điện.

Bộ quốc phòng cho biết trong một tuyên bố rằng các cuộc điều tra đang được tiến hành “để xác định nguồn gốc của các vụ tấn công”.

Vụ việc xảy ra trong bối cảnh căng thẳng khu vực xung quanh thỏa thuận ngừng bắn với Iran vẫn đang tiếp diễn. Căng thẳng với Iran đã leo thang trong những tuần gần đây sau các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn liên tiếp được tường trình có liên quan đến cuộc xung đột khu vực rộng lớn hơn.

Các cuộc đàm phán ngừng bắn giữa Iran và Hoa Kỳ cũng vẫn đang bế tắc.

Cơ quan quản lý hạt nhân của UAE cho biết trên kênh X rằng đám cháy không ảnh hưởng đến sự an toàn của nhà máy và “tất cả các tổ máy đang hoạt động bình thường”.

[Politico: Fire sparked after drone strike at UAE nuclear plant]

13. Iran bị nghi ngờ sau khi vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa gây ra hỏa hoạn tại nhà máy điện hạt nhân của UAE.

Một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa đã nhắm vào nhà máy điện hạt nhân Barakah của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất hôm Chúa Nhật, gây cháy một máy phát điện ở khu vực xung quanh và một lần nữa làm căng thẳng thỏa thuận ngừng bắn mong manh trong cuộc chiến với Iran.

Chưa có tổ chức nào nhận trách nhiệm về vụ tấn công, và vụ việc không gây ra rò rỉ phóng xạ hay thương vong nào, theo thông báo của chính quyền thủ đô Abu Dhabi của UAE. Tuy nhiên, nghi ngờ ngay lập tức đổ dồn vào Iran, quốc gia đang ngày càng đe dọa UAE trong những ngày gần đây vì nước này từng cho phép Israel triển khai hệ thống phòng thủ hỏa tiễn Iron Dome và quân đội trong thời chiến.

Cơ quan quản lý hạt nhân của UAE cho biết vụ cháy không ảnh hưởng đến an toàn của nhà máy. “Tất cả các tổ máy đều đang hoạt động bình thường”, tổ chức này nói.

Tuyên bố của UAE không đổ lỗi cho bất kỳ bên nào về vụ tấn công. Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, gọi tắt là IAEA có trụ sở tại Vienna, cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hiệp Quốc, cho biết trên mạng xã hội rằng họ đang “theo dõi sát sao tình hình”.

Nhà máy điện hạt nhân Barakah trị giá 20 tỷ đô la được Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, gọi tắt là UAE xây dựng với sự giúp đỡ của Nam Hàn và đi vào hoạt động năm 2020. Đây là nhà máy điện hạt nhân đầu tiên và duy nhất trên bán đảo Ả Rập và có thể cung cấp một phần tư tổng nhu cầu năng lượng của UAE. Đây cũng là nhà máy điện hạt nhân thương mại đầu tiên trong thế giới Ả Rập.

Trong chương trình sáng Thứ Hai, 18 Tháng Năm, Đài truyền hình quốc gia Iran đã đổ lỗi cho Israel tấn công UAE để có cớ duy trì cuộc xung đột. Theo họ, Iran không được bất cứ lợi ích nào khi tấn công UAE. Đài này cũng chỉ ra rằng cuộc tấn công diễn ra từ phía Tây trong khi Iran ở về phía Đông của UAE.

[CBSNews: Suspicion falls on Iran after drone strike causes fire at UAE nuclear power plant]

 

1. Cơ quan tình báo quân sự Ukraine cho biết nước này tuyên bố kiểm soát thành phố Stepnohirsk thuộc tỉnh Zaporizhzhia.

Hôm Thứ Ba, 19 Tháng Năm, Cơ quan Tình báo Quân sự Ukraine, gọi tắt là HUR báo cáo rằng Ukraine đã đẩy lùi lực lượng Nga khỏi thị trấn Stepnohirsk ở phía đông nam tỉnh Zaporizhzhia.

Sự tiến công của quân đội Ukraine đã được xác nhận bằng đoạn phim ghi lại các hoạt động của quân đội Ukraine do HUR công bố, cho thấy các binh sĩ thuộc đơn vị đặc nhiệm “Artan” của tình báo quân sự Ukraine đang giao tranh với lực lượng Nga tại Stepnohirsk. Thị trấn có vị trí chiến lược quan trọng này nằm cách Zaporizhzhia 30 km về phía nam và dọc theo tuyến xa lộ E105 quan trọng nối liền hai miền Bắc và Nam.

Hình ảnh được định vị địa lý cho thấy các xe thiết giáp của Ukraine đang hoạt động tại một ngã tư trên xa lộ khi lực lượng Ukraine di chuyển đến trung tâm Stepnohirsk, khu vực mà trước đó bản đồ giám sát chiến trường DeepState của Ukraine đánh giá là nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ của Nga.

“Trong chiến dịch diễn ra phối hợp chặt chẽ với các đơn vị lân cận, lực lượng đặc nhiệm tình báo quân sự đã tiến hành một loạt các hành động tấn công tích cực nhằm đánh đuổi quân xâm lược Nga khỏi thị trấn và ổn định tình hình tại thị trấn”, đơn vị đặc nhiệm Artan cho biết trong một tuyên bố được đăng tải trên Telegram.

“Do giao tranh trong điều kiện đô thị khó khăn, lực lượng xâm lược của Nga đã bị đánh bật khỏi các vị trí phòng thủ kiên cố, và các địa điểm trọng yếu ở Stepnohirsk đã nằm dưới sự kiểm soát của Lực lượng An ninh và Quốc phòng Ukraine”, tuyên bố nói tiếp.

[Kyiv Independent: Ukraine claims control of Stepnohirsk in Zaporizhzhia Oblast, military intelligence says]

2. Nga và Belarus tổ chức cuộc tập trận hạt nhân chung sau các cuộc tấn công của Ukraine vào Mạc Tư Khoa.

Hôm thứ Hai, Nga và Belarus đã tiến hành diễn tập triển khai vũ khí hạt nhân chiến thuật, chỉ một ngày sau khi Ukraine thực hiện cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa lớn nhất nhằm vào Mạc Tư Khoa.

Trong một tuyên bố, Bộ Quốc phòng Belarus cho biết cuộc tập trận, được tổ chức với các đơn vị của quân đội Nga, nhằm mục đích kiểm tra khả năng sẵn sàng phóng vũ khí hạt nhân từ các địa điểm phóng di động hoặc không theo kế hoạch của quân đội. Tuyên bố cũng cho biết cuộc tập trận là một sự kiện đã được lên kế hoạch và không nhằm vào bất kỳ bên thứ ba cụ thể nào.

Cuộc tập trận quân sự chung, mà Bộ Quốc phòng Nga chưa xác nhận ngay lập tức, diễn ra sau vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa lớn nhất của Ukraine nhằm vào Mạc Tư Khoa và khu vực xung quanh. Theo nhiều nguồn tin, ít nhất ba người đã thiệt mạng, và Kyiv cũng tuyên bố đã tấn công nhà máy lọc dầu lớn nhất của Mạc Tư Khoa, một kho chứa dầu ở Solnechngorsk và một nhà máy sản xuất vi điện tử.

Putin đã liên tục đưa ra những lời đe dọa tấn công hạt nhân một cách khéo léo trong bốn năm qua. Năm 2024, Điện Cẩm Linh đã cập nhật học thuyết quân sự của mình để cho phép “sử dụng vũ khí hạt nhân trước” nhằm đối phó với các mối đe dọa đến toàn vẹn lãnh thổ của Nga.

Kyiv lên án động thái này, cho rằng Điện Cẩm Linh đang “trên thực tế hợp pháp hóa việc phổ biến vũ khí hạt nhân trên toàn thế giới” bằng cách biến Belarus thành cái mà họ gọi là “căn cứ hạt nhân gần biên giới NATO”.

“Những hành động như vậy phải bị tất cả các quốc gia tôn trọng chế độ không phổ biến vũ khí hạt nhân lên án một cách dứt khoát và kiên quyết”, Bộ Ngoại giao Ukraine tuyên bố.

Cuối năm ngoái, Nga đã triển khai hệ thống hỏa tiễn đạn đạo siêu thanh Oreshnik – có khả năng mang đầu đạn hạt nhân – tới Belarus sau khi Tổng thống Alexander Lukashenko tuyên bố đất nước ông đang bị các nước láng giềng thành viên NATO đe dọa. Ông đã leo thang lời lẽ đe dọa vào tuần trước bằng cách tuyên bố huy động một phần quân đội của đất nước.

[Politico: Russia and Belarus hold joint nuclear drills following Ukrainian strikes on Moscow]

3. Sau các cuộc tấn công dữ dội của Ukraine vào Mạc Tư Khoa, Nga kêu gọi nối lại các cuộc đàm phán hòa bình với Ukraine sau nhiều tháng hạ thấp tầm quan trọng của chúng.

Các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ làm trung gian nhằm chấm dứt cuộc chiến của Nga với Ukraine hiện đang tạm dừng, nhưng Mạc Tư Khoa hy vọng tiến trình này sẽ được nối lại, phát ngôn nhân Điện Cẩm Linh Dmitry Peskov cho biết hôm Thứ Ba, 19 Tháng Năm.

Tuyên bố này đánh dấu sự thay đổi trong lập trường của Mạc Tư Khoa, sau tuyên bố ngày 18 tháng 4 của Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov rằng đàm phán với Ukraine không phải là ưu tiên hàng đầu của Nga.

Ông Peskov nói: “Chúng tôi kỳ vọng rằng tiến trình hòa bình sẽ được nối lại. Và chúng tôi kỳ vọng các đồng nghiệp Mỹ sẽ tiếp tục nỗ lực hòa giải và trung gian của họ trong vấn đề này”.

Sự thay đổi về giọng điệu diễn ra trong bối cảnh Ukraine ngày càng được xem là đang giành lại thế chủ động cả trên chiến trường lẫn trong các cuộc tấn công tầm xa sâu vào lãnh thổ Nga.

Trong mấy ngày qua, Ukraine đã tấn công Nga bằng hơn 1.300 máy bay điều khiển từ xa, xuyên thủng hệ thống phòng không dày đặc của Mạc Tư Khoa và tấn công thành công các mục tiêu trong và xung quanh thủ đô.

Mặc dù trước đây máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đã từng xâm nhập hệ thống phòng không của Mạc Tư Khoa, nhưng lần này chúng đã tấn công nhiều mục tiêu khác nhau, bao gồm các nhà máy công nghiệp và một nhà máy lọc dầu. Chính quyền Nga cho biết ba người đã thiệt mạng và 12 người bị thương.

“Điều này cũng rất quan trọng vì khu vực Mạc Tư Khoa là nơi có mật độ hệ thống phòng không Nga cao nhất”, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy cho biết trong một tuyên bố chiều Chúa Nhật.

Cuộc đàm phán ba bên mới nhất giữa Ukraine, Nga và Mỹ diễn ra vào ngày 16 tháng 2. Cuộc họp tiếp theo ban đầu được lên kế hoạch vào cuối tháng 2 và sau đó bị hoãn đến đầu tháng 3 đã bị hủy bỏ ngay trước khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran khiến Washington chuyển trọng tâm sang Trung Đông.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy đã nhiều lần kêu gọi Washington và Mạc Tư Khoa nối lại đàm phán, khẳng định ông không tin rằng tiến trình hòa bình đã đi vào bế tắc.

[Kyiv Independent: Russia calls for Ukraine peace talks to resume after months of downplaying them]

4. Người đàn ông Scotland làm gián điệp cho Nga khi phục vụ trong quân đội Ukraine đã bị bỏ tù sau khi nhận tội.

Một người đàn ông Scotland đã bị bỏ tù ở Ukraine sau khi thừa nhận làm việc cho người Nga tại quốc gia bị chiến tranh tàn phá này.

Cựu binh Ross David Cutmore ban đầu hoạt động với vai trò huấn luyện viên quân sự sau chuyến đi năm 2024 để giúp huấn luyện binh lính Ukraine.

Nhưng giờ đây ông ta đã bị kết tội làm rò rỉ thông tin nhạy cảm về vị trí đóng quân của binh lính và các chi tiết liên quan đến các huấn luyện viên quân sự nước ngoài khác.

Theo nhà chức trách Ukraine, Cutmore, đến từ Dunfermline, Fife, đã nhận tội tại phiên tòa ngày 30 tháng 4 tại Tòa án Quận Kyiv ở Odessa.

Tờ The Sun của Vương Quốc Anh đã đưa tin về việc ông ta bị bắt giữ năm ngoái trong một cuộc điều tra về mối liên hệ của ông ta với chế độ của Vladimir Putin.

Cơ quan tình báo SBU của Ukraine cho biết vào thời điểm đó, ông ta bị cáo buộc buôn lậu vũ khí cho các nhóm sát thủ Nga, những kẻ đã sát hại một cựu Dân biểu ở Lviv và một nhà hoạt động ở Odessa.

Kyiv tuyên bố ông được cơ quan tình báo FSB tàn bạo của Putin tuyển mộ sau khi bị dụ dỗ bởi lời hứa kiếm được “tiền dễ dàng”.

Ông ta cũng bị cáo buộc tiết lộ tên của các tình nguyện viên nước ngoài khác và tọa độ các căn cứ quân sự của Ukraine cho FSB.

Mới đây, thông tin cho thấy anh ta đã bị kết án 8 năm 6 tháng tù sau khi đạt được thỏa thuận với công tố viên và hợp tác với các nhà điều tra.

Một tuyên bố do Văn phòng Viện Kiểm sát Ukraine đưa ra cho biết: “Tại tòa, họ đã chứng minh rằng bị cáo đã truyền tải thông tin cho phép xác định vị trí của các quân nhân Ukraine trên mặt đất.”

“Thông tin này không được Bộ Tổng tham mưu Quân đội Ukraine, Bộ Quốc phòng hoặc các cơ quan có thẩm quyền khác công bố và có thể bị quốc gia xâm lược lợi dụng.”

“Đã xác định được rằng anh ta hành động vì động cơ ích kỷ và với ý định chuyển dữ liệu này cho quốc gia gây hấn.”

“Ngoài ra, người này còn bị phát hiện tàng trữ vũ khí và đạn dược bất hợp pháp – một khẩu súng lục Makarov và đạn dược chiến đấu.”

Vào tháng 12, chúng tôi đã tiết lộ rằng ông ta đã bị bắt giữ và lộ diện nhờ sự giúp đỡ của các cơ quan tình báo Anh – bao gồm MI6 và GCHQ.

Được biết, ông từng huấn luyện tân binh Ukraine tại thành phố Mikolaiv ở miền nam, nhưng đã bỏ việc vào tháng 9 và chuyển đến thành phố cảng Odessa.

Theo các nhà điều tra, chính tại đó ông ta đã chia sẻ những tin nhắn trên các trang web ủng hộ Điện Cẩm Linh, đề nghị làm gián điệp để kiếm tiền.

Danh tính của Cutmore đã được che giấu trong lần bắt giữ ban đầu khi anh ta được nhìn thấy bị dẫn giải đến tòa án để trình diện trước thẩm phán.

Ban đầu, các quan chức Ukraine cáo buộc ông ta chuẩn bị thực hiện các vụ tấn công bằng bom – trước khi họ chấp nhận lời nhận tội của ông ta đối với các tội danh nhẹ hơn.

Trước đó, người này cũng bị nghi ngờ nhận chỉ thị về nơi cất giấu một khẩu súng lục đã nạp đạn cùng hai băng đạn.

Các vũ khí này được tường trình đã được sử dụng để sát hại nhà hoạt động Demian Hanul, người bị bắn trên đường phố ở Odessa hồi tháng 3, và cựu Dân biểu Iryna Farion, người bị bắn bên ngoài nhà riêng ở Lviv hồi tháng 7.

Farion đã khiến Mạc Tư Khoa phẫn nộ trong nhiều năm trước khi bà bị bắn chết tại thành phố quê nhà Lviv vào tháng 7 năm 2025.

Vị giáo sư đã được đưa đến bệnh viện cấp cứu sau khi bị một tay súng bắn vào đầu.

Ngược lại, Hanul bị bắn hai phát bằng súng ngắn khi đang đi bộ trên đường phố ở cảng Hắc Hải.

Các nhà điều tra cũng đang xem xét những cáo buộc cho rằng người lính bị thất sủng này đã cung cấp vũ khí được sử dụng để giết cựu chủ tịch quốc hội Ukraine Andriy Parubiy, một nhân vật chống Nga quan trọng.

Ông Parubiy, cựu thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia Ukraine, đã bị ám sát giữa ban ngày tại Lviv vào ngày 30 tháng 8 năm 2025.

Vụ ám sát đã gây ra sự bàng hoàng và lên án rộng rãi khắp Ukraine – nhưng lại được những phần tử cuồng tín hiếu chiến người Nga ăn mừng.

Cơ quan tình báo SBU cho biết thêm, Cutmore đã được trả ít nhất 4.500 bảng Anh cho công việc ông ta làm cho người Nga.

Chúng tôi đã kể về sự bàng hoàng của ông Ross Snr, cha của anh ta, khi những cáo buộc được đưa ra.

Ông Cutmore nói vào tháng 12: “Anh ta là một người đàn ông trưởng thành và tự đưa ra quyết định của mình. Lần cuối cùng tôi gặp anh ta là vào dịp Giáng Sinh – cách đây gần một năm rồi.”

“Tôi biết tin này sẽ đến vì chúng tôi đã được thông báo vài tuần trước. Ông ấy chưa từng sống ở đây.”

“Tôi chưa nói chuyện với anh ta kể từ khi anh ta bị bắt. Vợ cũ của tôi, mẹ anh ta, đã liên lạc với Bộ Ngoại giao về vụ việc này.”

Ông ấy nói thêm: “Tôi hoàn toàn bất ngờ. Tôi không biết nói gì nữa.”

“Tôi chỉ là người bình thường. Tôi đi làm. Sống cuộc sống của mình – một gia đình bình thường.”

[The Sun: Scot who spied for Russia while working for Ukraine army is jailed after agreeing guilty plea]

5. Cuba đang tìm mua máy bay điều khiển từ xa và thiết bị quân sự từ Nga trong bối cảnh thảo luận về cuộc tấn công vào vịnh Guantanamo, theo báo cáo của Axios.

Theo báo cáo của Axios ngày 17 tháng 5, dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên, Cuba đã tìm cách mua máy bay điều khiển từ xa và các thiết bị quân sự khác từ Nga trong tháng qua và đang thảo luận về kế hoạch tấn công căn cứ quân sự của Mỹ tại Vịnh Guantanamo, các mục tiêu ở Key West và các tàu quân sự của Mỹ.

Một quan chức cao cấp của Mỹ cho biết, các quan chức Cuba cũng đang cố gắng tìm hiểu xem Iran đã làm thế nào để chống lại áp lực quân sự của Mỹ trong bối cảnh Washington tấn công quốc gia Trung Đông này.

Havana đã mua hơn 300 máy bay điều khiển từ xa của Nga và Iran với “khả năng khác nhau”, và cất giữ chúng ở nhiều địa điểm khác nhau trên khắp đất nước.

“Khi chúng ta nghĩ về việc những loại công nghệ đó lại gần gũi đến vậy, và một loạt các thế lực xấu từ các nhóm khủng bố đến các băng đảng ma túy, từ người Iran đến người Nga, thì điều đó thật đáng lo ngại,” vị quan chức cao cấp cho biết.

Theo Axios, lợi dụng vị trí chiến lược gần Mỹ, Cuba đặt các cơ sở gián điệp thu thập “tình báo tín hiệu” cho Trung Quốc và Nga.

Theo một quan chức CIA, trong chuyến thăm Cuba ngày 14 tháng 5 của Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương, gọi tắt là CIA John Ratcliffe, Washington đã nói rõ rằng hòn đảo này nên từ bỏ chế độ độc tài để Mỹ chấm dứt các lệnh trừng phạt đối với Cuba và cảnh báo chống lại bất kỳ sự leo thang quân sự nào.

“Giám đốc Ratcliffe đã nói rõ rằng Cuba không thể tiếp tục đóng vai trò là bàn đạp cho các thế lực thù địch thúc đẩy các chương trình nghị sự gây hấn ở bán cầu của chúng ta nữa”, quan chức CIA nói thêm.

Các quan chức Mỹ cho biết Cuba đã đóng góp khoảng 5.000 binh sĩ cho cuộc xâm lược Ukraine của Nga và đã nhận ra hiệu quả của chiến tranh bằng máy bay điều khiển từ xa.

“Họ là một phần của cỗ máy nghiền thịt (của Tổng thống Nga Vladimir) Putin. Họ đang tìm hiểu về chiến thuật của Iran. Đó là điều chúng ta phải lên kế hoạch đối phó”, một quan chức cao cấp của Mỹ cho biết.

Vào tháng 10, Ukraine đã đóng cửa đại sứ quán của mình tại Havana và hạ cấp quan hệ ngoại giao do số lượng lớn công dân Cuba bị tuyển mộ để chiến đấu trong cuộc chiến toàn diện của Nga.

Bất chấp những lời bàn tán giữa các quan chức Cuba, Mỹ không lo ngại rằng Havana có thể gây ra mối đe dọa nghiêm trọng.

“Không ai lo lắng về máy bay chiến đấu của Cuba. Thậm chí người ta còn không chắc họ có chiếc nào có thể bay được hay không,” một quan chức cao cấp của Mỹ nói với Axios. “Nhưng điều đáng chú ý là chúng ở rất gần – chỉ cách 90 dặm… Đó không phải là một thực tế mà chúng tôi cảm thấy thoải mái.”

Một quan chức cao cấp của Mỹ cho biết, Mỹ có thể sử dụng thông tin tình báo này như một cái cớ để tiến hành hành động quân sự chống lại Cuba trong bối cảnh các cố vấn quân sự Iran đang hiện diện tại thủ đô của nước này.

Theo Axios, Bộ Tư pháp Mỹ dự kiến sẽ công bố bản cáo trạng chống lại quan chức cao cấp Cuba Raul Castro liên quan đến vụ bắn rơi máy bay dân sự năm 1996.

Castro được coi là nhà lãnh đạo thực quyền của đất nước và từng là tổng thống Cuba, từ chức năm 2018 sau khi nắm quyền từ năm 2006. Ông cũng từng giữ chức bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Cuba từ năm 2011 đến năm 2021 và vẫn có ảnh hưởng lớn trong giới chức Cuba.

[Politico: Cuba seeking Russian drones, military equipment amid discussions of attack on Guantanamo Bay, Axios reports]

6. Người dân Ba Lan bất ngờ trước động thái điều quân của Mỹ và khẳng định họ là “đồng minh đã được chứng minh”.

Hai quan chức cao cấp của Bộ Quốc phòng Ba Lan đang trên đường đến Washington để tìm hiểu thêm thông tin về lý do tại sao Mỹ đột ngột hủy bỏ kế hoạch triển khai 4.000 binh sĩ đến nước này.

Paweł Zalewski và Cezary Tomczyk - cả hai đều là thứ trưởng quốc phòng - sẽ cố gắng thu thập thông tin chi tiết về điều mà Zalewski gọi là “vụ việc”.

“Không ai ở Ba Lan biết rằng việc luân chuyển lữ đoàn Mỹ sẽ bị tạm dừng”, Zalewski nói với đài phát thanh TOK FM sáng thứ Hai.

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã khiến Warsaw bất ngờ khi dừng kế hoạch triển khai binh lính thuộc Lữ đoàn Thiết giáp số 2, Sư đoàn Kỵ binh số 1 đã được lên kế hoạch từ lâu. Quyền thư ký báo chí Ngũ Giác Đài Ge Valdez cho biết động thái này “không phải là một quyết định bất ngờ, vào phút chót”.

Hiện có khoảng 10.000 binh sĩ Mỹ đóng tại Ba Lan, phần lớn thường xuyên luân chuyển qua nước này trong vài tháng; Warsaw coi họ là chìa khóa cho khả năng răn đe Nga. Quyết định của ông Hegseth đã bị các nhà lập pháp từ cả hai đảng ở Washington chỉ trích và khiến Ba Lan hoang mang.

Trước đó, Mỹ tuyên bố sẽ rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích hành động của cuộc chiến tranh Mỹ-Israel chống lại Iran, nhưng Ba Lan không lên án cuộc chiến và là quốc gia chi tiêu quốc phòng cao nhất trong NATO tính theo tỷ lệ phần trăm GDP.

“Các bạn có một đồng minh trung thành nhất. Điều đó đáng được ghi nhớ, bởi vì nước Mỹ sẽ không tìm được một đồng minh nào tốt hơn ở bất cứ đâu”, Thủ tướng Donald Tusk phát biểu hôm thứ Hai trong một buổi lễ công bố khai trương trung tâm sửa chữa xe tăng M1 Abrams do Mỹ sản xuất tại Ba Lan.

Ông Tusk gọi quyết định điều quân của Mỹ là “mang tính chất hậu cần” và cho rằng nó sẽ không ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh hay khả năng răn đe của Ba Lan.

Hôm thứ Hai, Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Władysław Kosiniak-Kamysz cũng nhấn mạnh sự ngạc nhiên của nước này: “Chúng tôi chưa từng được thông báo rằng sự hiện diện của quân đội Mỹ tại Ba Lan sẽ bị giảm bớt.”

“Tôi hiểu rằng quá trình tái tổ chức đang diễn ra, nhưng điều đó không thể diễn ra với cái giá phải trả là một đồng minh vững chắc như Ba Lan”, Kosiniak-Kamysz nói thêm. “Chúng tôi là một đồng minh đã được chứng minh và đáng tin cậy, đó là lý do tại sao chúng tôi mong muốn sự hợp tác, tình hữu nghị và trao đổi thông tin tốt đẹp.”

Kosiniak-Kamysz và tướng Wiesław Kukuła, tư lệnh quân đội cao cấp nhất của Ba Lan, dự kiến sẽ gặp gỡ tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hoa Kỳ, và tướng Alexus Grynkewich, chỉ huy lực lượng Hoa Kỳ và NATO tại Âu Châu, trong tuần này.

Ba Lan là đồng minh chính trị và quân sự thân cận của Mỹ, và là một trong những nước mua vũ khí Mỹ lớn nhất ở Âu Châu để phục vụ cho quân đội đang phát triển nhanh chóng của mình.

Kosiniak-Kamysz nhấn mạnh rằng trước đó Tổng thống Trump đã cam kết Mỹ sẽ không rút bất kỳ lực lượng nào khỏi Ba Lan, nói rằng Ba Lan sẽ “không bị thiệt hại”.

Chính phủ của Tusk và Tổng thống Karol Nawrocki, người ủng hộ phong trào MAGA, thường có những bất đồng sâu sắc, nhưng cả hai bên đều vội vàng khẳng định rằng Washington có đồng minh ở Ba Lan.

“Vai trò của Ba Lan không phải là xem xét các chiến lược mới hay một kiểu ngoại giao khác, mà là nhắc nhở các bạn: các bạn chỉ có bạn bè ở đây, chỉ có bạn bè, trên sông Vistula mà thôi,” ông Tusk nói.

Cố vấn chính sách đối ngoại của ông Nawrocki, Marcin Przydacz, phát biểu trong cuộc họp báo ở Rôma: “Chính phủ chắc chắn có thể trông cậy vào sự ủng hộ của tổng thống, bởi vì đây là vấn đề ưu tiên — vấn đề an ninh của Ba Lan.”

Tuy nhiên, Przydacz cũng cho rằng những bình luận gần đây của Tusk trong một cuộc phỏng vấn với Financial Times, trong đó nhà lãnh đạo Ba Lan suy đoán liệu Mỹ có “trung thành” với việc bảo vệ Âu Châu hay không, có thể không mang lại lợi ích gì.

“Chúng tôi khẩn thiết kêu gọi chính phủ kiềm chế luận điệu chống Mỹ này, bởi vì nó không giúp ích gì, không giúp bảo đảm an ninh quốc gia Ba Lan và đơn giản là vô trách nhiệm”, ông nói.

Ông Tusk đáp lại: “Không ai nên bị cám dỗ đặt an ninh của Ba Lan vào nguy hiểm vì một số lợi ích chính trị ngắn hạn.”

[Politico: Poles blindsided by US troop move say they are a ‘proven ally’]

7. Tổng thống Trump chỉ trích gay gắt các hãng tin và đảng Dân chủ, tuyên bố ngay cả việc Iran đầu hàng cũng sẽ bị coi là thất bại của Mỹ.

Tổng thống Trump hôm thứ Hai đã phàn nàn trong một bài đăng trên nền tảng mạng xã hội Truth của mình rằng ngay cả khi các nhà lãnh đạo Iran ký “Văn kiện đầu hàng” và thừa nhận thất bại, một số hãng tin và đảng viên Dân chủ vẫn sẽ tìm cách miêu tả đó là “một chiến thắng xuất sắc và rực rỡ của Iran trước Hoa Kỳ.”

Tổng thống Trump không đưa ra bất kỳ dấu hiệu nào về quan điểm của chính quyền ông đối với các điều khoản mới nhất do chế độ Iran đưa ra, trong bối cảnh hai bên tiếp tục đàm phán về khuôn khổ cho một thỏa thuận hòa bình tiềm năng, sau 80 ngày kể từ khi cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động.

“Nếu Iran đầu hàng, thừa nhận Hải quân của họ đã biến mất và nằm dưới đáy biển, và Không quân của họ không còn nữa, và nếu toàn bộ quân đội của họ rời khỏi Tehran, vũ khí bị vứt bỏ và hai tay giơ cao, mỗi người hô vang 'Tôi đầu hàng, tôi đầu hàng' trong khi vẫy mạnh lá cờ trắng tượng trưng, và nếu toàn bộ giới lãnh đạo còn lại của họ ký vào tất cả các 'Văn kiện đầu hàng' cần thiết, và thừa nhận thất bại trước sức mạnh to lớn của Hoa Kỳ vĩ đại, thì tờ New York Times đang thất bại, tờ China Street Journal - thường được gọi là Wall Street Journal!, CNN tham nhũng và giờ đã không còn liên quan, và tất cả các thành viên khác của giới truyền thông tin giả, sẽ giật tít rằng Iran đã giành được một chiến thắng xuất sắc và rực rỡ trước Hoa Kỳ, thậm chí còn không có sự cạnh tranh nào,” Tổng thống Trump nói trong bài đăng của mình, cáo buộc đảng Dân chủ và các hãng tin đã “hoàn toàn lạc lối. Họ đã hoàn toàn phát điên!!!”

Tổng thống Trump đã nhiều lần đe dọa nối lại các cuộc tấn công vào Iran, gần đây nhất là vào Chúa Nhật khi ông cảnh báo chế độ này rằng “thời gian đang trôi nhanh” cho một thỏa thuận hòa bình. Trước đó, ông đã đặt ra một số thời hạn để Iran chấp nhận một thỏa thuận hòa bình, nhưng sau đó đã nhượng bộ, gia hạn lệnh ngừng bắn và nói rằng ông muốn để lại không gian cho ngoại giao.

[CBSNews: Trump lashes out at news outlets and Democrats, claims even Iranian surrender would be portrayed as a U.S. loss]

8. Lãnh đạo Đức lên án “các cuộc không kích mới của Iran” nhằm vào UAE, cho rằng các cuộc tấn công vào các cơ sở hạt nhân đe dọa “toàn bộ khu vực”.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz hôm thứ Hai đã đưa ra một tuyên bố ngắn gọn thay mặt chính phủ nước này lên án “các cuộc không kích mới của Iran nhằm vào Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và các đối tác khác”, đồng thời kêu gọi Tehran “tiến hành các cuộc đàm phán nghiêm chỉnh với Mỹ, ngừng đe dọa các nước láng giềng và mở cửa eo biển Hormuz mà không có bất kỳ hạn chế nào”.

“Không được phép để bạo lực leo thang thêm nữa”, Thủ tướng Đức nói.

Các quan chức Abu Dhabi hôm Chúa Nhật cho biết một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa đã gây ra hỏa hoạn ở khu vực xung quanh nhà máy điện hạt nhân Barakah tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

Rafael Grossi, tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, gọi tắt là IAEA, đã phản hồi về vụ việc bằng một tuyên bố rằng “hoạt động quân sự đe dọa an toàn hạt nhân là không thể chấp nhận được”.

Grossi kêu gọi “kiềm chế tối đa hoạt động quân sự gần bất kỳ nhà máy điện hạt nhân nào để tránh nguy cơ xảy ra tai nạn hạt nhân.”

Hiện chưa có báo cáo nào về thương tích hoặc rò rỉ phóng xạ.

Cho đến nay, chưa ai nhận trách nhiệm về vụ tấn công và UAE cũng không đổ lỗi cho bất kỳ ai.

Bộ quốc phòng nước này nói rằng ba máy bay điều khiển từ xa đã xâm nhập UAE từ “hướng biên giới phía tây” vào Chúa Nhật. Hai chiếc đã bị chặn lại, nhưng chiếc máy bay điều khiển từ xa thứ ba đã va vào một máy phát điện “bên ngoài khu vực an ninh” của nhà máy điện.

Bộ quốc phòng UAE cho biết trong một tuyên bố rằng các cuộc điều tra đang được tiến hành “để xác định nguồn gốc của các vụ tấn công”.

Vụ việc xảy ra trong bối cảnh căng thẳng khu vực xung quanh thỏa thuận ngừng bắn với Iran vẫn đang tiếp diễn. Căng thẳng với Iran đã leo thang trong những tuần gần đây sau các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn liên tiếp được tường trình có liên quan đến cuộc xung đột khu vực rộng lớn hơn.

[CBSNews: German leader condemns “renewed Iranian airstrikes” on UAE, says attacks on nuclear facilities threaten “entire region”]

9. Tổng thống Iran thừa nhận đất nước đã “chịu thiệt hại”, nhưng khẳng định vẫn “hoàn toàn có khả năng bảo vệ” các quyền con người.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian thừa nhận rằng đất nước đã chịu nhiều thiệt hại trong cuộc chiến đang diễn ra với Mỹ và Israel, nhưng ông khẳng định Cộng hòa Hồi giáo vẫn “hoàn toàn có khả năng bảo vệ các quyền của dân tộc mình một cách mạnh mẽ”.

Trong một cuộc họp với các cơ quan hành pháp dưới danh nghĩa Hội đồng Thông tin Chính phủ, có sự tham dự của một số thành viên nội các, ông Pezeshkian nói rằng các nhà lãnh đạo Iran “nên tránh bất kỳ giọng điệu hay quan điểm nào gây chia rẽ, nhưng chúng ta cũng phải đối mặt với thực tế; không phải là chúng ta không chịu thiệt hại.”

“Bất kỳ ai ở vị trí lãnh đạo đều phải nói chuyện một cách trung thực và minh bạch với xã hội và người dân của mình,” ông nói trong bài phát biểu được phát sóng trên truyền hình nhà nước. “Thông tin sai lệch, thông điệp không đúng sự thật, hoặc miêu tả một thực tế trong đó 'họ đang sụp đổ trong khi chúng ta đang thịnh vượng' là không thể chấp nhận được. Sự thật là cả chúng ta và những người khác đều đang đối mặt với những thách thức.”

Ông Pezeshkian khẳng định rằng trong khi Iran sẽ tiếp tục tham gia vào các hoạt động ngoại giao, nước này “sẽ không khuất phục trước áp lực. … Chúng tôi sẽ không hy sinh phẩm giá và danh dự của đất nước mình vì sự thoải mái hay tiện lợi. Chúng tôi có những lý do chính đáng và sự biện minh rõ ràng, và chúng tôi hoàn toàn có khả năng bảo vệ các quyền của dân tộc mình bằng sức mạnh, được sự ủng hộ của người dân.”

[CBSNews: Iran's president admits nation has “suffered harm,” but says it remains “fully capable of defending” rights]

10. Bộ Tài chính gia hạn thêm một tháng miễn trừ lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Nga.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent hôm thứ Hai cho biết chính quyền Trump sẽ gia hạn thêm một tháng việc miễn trừ cho phép bán dầu thô của Nga đã được chất lên tàu chở dầu.

Động thái này nhằm mục đích duy trì lượng dầu mỏ trên thị trường toàn cầu và kiềm chế giá dầu thô khi cuộc chiến ở Iran, hiện đã gần ba tháng, tiếp tục làm tắc nghẽn hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, các nhà phê bình đã chỉ trích việc miễn trừ này, cho rằng nó cho phép Nga thu lợi từ giá dầu tăng cao và làm giàu cho cỗ máy chiến tranh của Mạc Tư Khoa.

Giấy phép chung từ Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài thuộc Bộ Tài chính cho phép bất kỳ quốc gia nào mua dầu của Nga đang trên đường vận chuyển trong vòng một tháng nữa. Giấy phép này gia hạn việc nới lỏng trừng phạt, được ban hành lần đầu vào tháng 3 và gia hạn vào tháng 4, thêm tháng thứ ba.

“Giấy phép chung này sẽ giúp ổn định thị trường dầu thô vật chất và bảo đảm dầu đến được các quốc gia dễ bị tổn thương nhất về năng lượng,” Bessent cho biết trong một bài đăng trên X. “Nó cũng sẽ giúp chuyển hướng nguồn cung hiện có đến các quốc gia cần nhất bằng cách giảm khả năng tích trữ dầu giá rẻ của Trung Quốc.”

Ông nói thêm rằng Bộ Tài chính sẽ hợp tác với các quốc gia dễ bị tổn thương để “cung cấp các giấy phép cụ thể khi cần thiết”.

Đây là lần thứ hai ông Bessent gia hạn việc miễn trừ sau khi cam kết sẽ để nó hết hiệu lực. Vào tháng Tư, ông đã loại trừ khả năng gia hạn việc miễn trừ quá 30 ngày ban đầu, nhưng vài ngày sau đã thay đổi quyết định và ban hành lần gia hạn đầu tiên.

Tháng trước, trong một phiên điều trần trước các nhà lập pháp, Bessent đã bảo vệ quyết định thay đổi lập trường của mình, nói rằng ông đã được “hơn 10 quốc gia dễ bị tổn thương và nghèo nhất về năng lượng” tiếp cận và yêu cầu ông gia hạn miễn trừ.

“Nếu chúng ta không nới lỏng lệnh trừng phạt, giá dầu có thể đã ở mức 150 đô la một thùng, vì nguồn cung dầu trên toàn thế giới đã rất dồi dào”, ông Bessent nói trong phiên điều trần. Ông nhấn mạnh rằng Nga đang kiếm được ít tiền hơn so với trường hợp giá dầu tiếp tục tăng, và người tiêu dùng Mỹ cũng đang trả giá thấp hơn khi mua xăng.

Sau đó, Bessent nói với AP rằng ông sẽ không gia hạn thêm lần thứ hai cho quyết định miễn trừ, vốn đã hết hạn vào thứ Bảy.

Brett Erickson, giám đốc điều hành của công ty tư vấn Obsidian Risk Advisors, cho biết rằng với lý do chính đáng cho lần gia hạn đầu tiên, Bessent không còn nhiều lựa chọn ngoài việc gia hạn thêm một lần nữa đến tháng Sáu.

“Ông ấy đã viện dẫn ‘lý do nhân đạo’ để biện minh cho việc gia hạn – cuộc xung đột đã kéo dài gần một tháng, eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa, và cuộc khủng hoảng đối với nhiều quốc gia Á Châu ngày càng trở nên tồi tệ hơn”, Erickson nói. “Thực sự không còn lựa chọn nào khác.”

Cuối tháng trước, 14 Thượng Nghị Sĩ đảng Dân chủ đã kêu gọi ông Bessent khôi phục lại các lệnh trừng phạt, gọi việc miễn trừ này là “sai lầm mà Tổng thống Trump phải đảo ngược ngay lập tức”. Ukraine cũng đã chỉ trích mạnh mẽ việc nới lỏng các lệnh trừng phạt.

Bộ Tài chính Mỹ đã cho phép một giấy miễn trừ riêng biệt cho phép bán dầu của Iran hết hạn vào tháng trước. Họ cũng đã ban hành các lệnh trừng phạt mới nhằm vào Tehran, bao gồm cả các nhà máy lọc dầu “kiểu ấm trà” ở Trung Quốc chuyên chế biến dầu thô của Iran, một phần trong nỗ lực mà ông Bessent gọi là “Chiến dịch Cuồng nộ Kinh tế”.

Bộ Tài chính Mỹ hôm thứ Hai đã thông báo đạt được thỏa thuận dàn xếp trị giá 275 triệu đô la với tập đoàn Adani Enterprises của Ấn Độ vì cáo buộc nhập khẩu khí dầu mỏ hóa lỏng của Iran dưới vỏ bọc nguồn cung từ Oman và Iraq.

Tổng thống Trump nói với các phóng viên hôm thứ Sáu khi ông trở về từ chuyến đi Bắc Kinh rằng ông đang cân nhắc việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với các nhà máy lọc dầu nhỏ của Trung Quốc.

[Politico: Treasury extends Russian oil sanctions waiver for another month]

11. Giá cổ phiếu và giá dầu biến động mạnh trong bối cảnh bất ổn ở Iran.

Giá dầu và thị trường chứng khoán toàn cầu biến động mạnh vào thứ Hai do sự không chắc chắn về những gì sẽ xảy ra trong cuộc chiến với Iran.

Tổng thống Trump hôm thứ Hai tuyên bố đã hủy bỏ cuộc tấn công của Mỹ vào Iran, vốn đã được “lên kế hoạch” diễn ra vào Thứ Ba, 19 Tháng Năm, sau khi các đối tác vùng Vịnh của Hoa Kỳ yêu cầu điều này để cho phép các cuộc đàm phán tiếp tục.

Chỉ số S&P 500 biến động mạnh giữa tăng và giảm trước khi kết thúc phiên với mức giảm 0,1%, đây là lần giảm thứ hai kể từ khi đạt mức cao kỷ lục vào tuần trước. Chỉ số Dow Jones Industrial Average tăng 159 điểm, tương đương 0,3%, và chỉ số Nasdaq Composite giảm 0,5% sau khi cả hai chỉ số đều có những biến động tương tự.

Giá cổ phiếu diễn biến ngược chiều với giá dầu, vốn đang biến động mạnh do sự không chắc chắn về việc cuộc chiến tranh Iran sẽ kéo dài bao lâu, khiến eo biển Hormuz bị đóng cửa và ngăn cản các tàu chở dầu vận chuyển dầu thô. Giá một thùng dầu thô Brent, tiêu chuẩn quốc tế, đã giảm từ mức cao nhất 112 đô la trong đêm xuống dưới 107 đô la vào sáng nay trước khi tăng trở lại.

[CBSNews: Stocks, oil prices yo-yo amid Iran uncertainty]

12. Iran tuyên bố đang theo đuổi hòa bình “một cách nghiêm chỉnh”, nhưng nếu bị tấn công lần nữa, “sẽ đáp trả bằng toàn bộ sức mạnh”.

Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baqaei, hôm thứ Hai cho biết Tehran tiếp tục “theo đuổi ngoại giao một cách nghiêm chỉnh”, nhưng Cộng hòa Hồi giáo “sẽ không bị khuất phục bởi những hành vi mâu thuẫn và những lời đe dọa từ phía đối phương”.

Ông nói: “Chúng tôi đã chuẩn bị đầy đủ cho mọi tình huống”, đồng thời cảnh báo rằng, “trong trường hợp có bất kỳ hành động liều lĩnh nào, chúng tôi sẽ đáp trả bằng toàn bộ sức mạnh, và tôi bảo đảm với các bạn rằng quân đội của chúng tôi chắc chắn sẽ có những ‘bất ngờ’ mới dành cho kẻ thù.”

Tuyên bố của Bộ Ngoại Giao Iran được đưa ra sau lời cảnh báo của Tổng thống Trump rằng Hoa Kỳ có ý định tái tục các cuộc tấn công dữ dội vào hôm Thứ Ba, 19 Tháng Năm, theo giờ Miền Đông Hoa Kỳ. Tuy nhiên, vào giờ chót, Tổng thống Trump cho biết ông đã quyết định hoãn các cuộc tấn công theo đề nghị của các nhà lãnh đạo vùng Vịnh.

[CBSNews: Iran says it's pursuing peace “with seriousness,” but if attacked again, “will respond with full strength”]

13. Israel cảnh báo thêm nhiều người dân Li Băng phải di tản trước các cuộc tấn công, đồng thời cáo buộc Hezbollah vi phạm lệnh ngừng bắn nhiều hơn.

Hôm thứ Hai, Lực lượng Phòng vệ Israel đã đưa ra một cảnh báo khác đối với người dân ở miền nam Li Băng, yêu cầu họ di tản khỏi các làng mạc, cáo buộc nhóm Hezbollah do Iran hậu thuẫn vi phạm thỏa thuận ngừng bắn mong manh do Mỹ làm trung gian giữa Israel và Li Băng, đồng thời cảnh báo về các cuộc tấn công sắp xảy ra.

Phát ngôn nhân tiếng Ả Rập của IDF, Đại Tá Avichay Adraee, trong lệnh di tản mới nhất gửi đến thường dân Li Băng, cho biết người dân ở các làng Harouf, Burj al-Shamali và Debaal “phải lập tức di tản khỏi nhà và di chuyển ra khỏi làng và thị trấn với khoảng cách không dưới 1.000 mét đến các khu vực trống trải.”

“Bất cứ ai ở gần các thành viên, cơ sở hoặc phương tiện chiến đấu của Hezbollah đều đang tự đặt mình vào nguy hiểm”, Adraee nói, người đã đưa ra những cảnh báo tương tự gần như hàng ngày, kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.

Israel đã phát động các cuộc tấn công mới ở miền nam Li Băng hôm Chúa Nhật sau khi đồng ý gia hạn lệnh ngừng bắn giữa hai nước thêm 45 ngày, sau hai ngày đàm phán tại Washington. Hezbollah, tổ chức từ lâu bị Mỹ và Israel coi là khủng bố, không tham gia vào các cuộc đàm phán hòa bình và đã bác bỏ lệnh ngừng bắn.

Trong cuộc gặp với các lãnh đạo ngành nông nghiệp nước này hôm thứ Hai, Tổng thống Li Băng Joseph Aoun cho biết khuôn khổ của chính phủ ông về một thỏa thuận hòa bình rộng hơn với Israel “dựa trên việc Israel rút quân, một lệnh ngừng bắn, việc triển khai quân đội dọc biên giới, việc hồi hương những người di tản và viện trợ kinh tế hoặc tài chính cho Li Băng”, theo một tuyên bố từ văn phòng của ông.

Lực lượng Israel đã xâm lược một phần đáng kể khu vực phía nam Li Băng, dọc theo biên giới chung giữa hai nước, và tuyên bố người dân sẽ không được phép trở về nhà cho đến khi mối đe dọa từ Hezbollah được loại bỏ.

[CBSNews: Israel warns more Lebanese residents to evacuate ahead of attacks, accusing Hezbollah of more ceasefire breaches]

14. Truyền thông nhà nước Iran tuyên bố Mỹ đã đề nghị tạm đình chỉ các lệnh trừng phạt dầu mỏ trong quá trình đàm phán về một thỏa thuận hòa bình toàn diện.

Truyền thông nhà nước Iran hôm thứ Hai đưa tin các quan chức Mỹ đã đồng ý tạm đình chỉ các lệnh trừng phạt đối với xuất khẩu dầu thô của nước này trong khi các cuộc đàm phán về chấm dứt chiến tranh vẫn tiếp diễn, dường như làm giảm bớt lo ngại về khả năng tái diễn xung đột trong giới đầu tư.

Bản tin chưa được xác nhận của hãng thông tấn bán chính thức Tasnim dẫn lời một nguồn tin giấu tên, nhưng các nhà phân tích cho biết các nhà giao dịch đã nắm bắt thông tin này sau khi Tổng thống Trump cảnh báo Tehran hôm Chúa Nhật rằng thời gian để đạt được thỏa thuận chấm dứt chiến tranh đang cạn dần.

Fawad Razaqzada, một nhà phân tích tại Forex.com, gọi ý tưởng này là “một bước đi tốt đẹp đầu tiên, nếu được xác nhận.”

Chính quyền Trump chưa xác nhận lời đề nghị này.

Trước khi báo cáo của Tasnim được công bố, thị trường chứng khoán Á Châu và Âu Châu đã giảm điểm vào đầu phiên, nhưng giá dầu đã giảm nhẹ vào cuối ngày, và Phố Wall cũng mở cửa cao hơn sau khi thông tin được đưa ra.

Hãng thông tấn Tasnim dẫn lời một nguồn tin thân cận với nhóm đàm phán của Iran cho biết, không giống như các bản dự thảo trước đó, đề xuất mới nhất từ phía Mỹ bao gồm việc miễn trừ các lệnh trừng phạt hiện đang cấm mua bất kỳ sản phẩm năng lượng nào của Iran, ít nhất là trong suốt quá trình đàm phán hướng tới một thỏa thuận hòa bình cuối cùng.

Sau đó, hãng thông tấn Tasnim dẫn lời một nguồn tin thân cận với nhóm đàm phán — không rõ liệu đó có phải là cùng một nguồn tin hay không — cho biết rằng, bất chấp một số “điều chỉnh” trong bản dự thảo của Mỹ, “những khác biệt cơ bản vẫn còn tồn tại, xuất phát từ những yêu cầu quá đáng và thiếu thực tế của phía Mỹ”.

Nguồn tin này gọi những yêu cầu của Mỹ đối với Iran về việc giao nộp uranium đã được làm giàu và hạn chế nghiêm ngặt chương trình hạt nhân của nước này là “những cái cớ hoàn toàn mang tính chính trị và trái với quyền của người dân Iran”.

Hãng thông tấn Tasnim dẫn lời nguồn tin cho biết: “Người Mỹ phải hiểu rằng Iran sẽ không bao giờ chấp nhận chấm dứt chiến tranh để đổi lấy những cam kết hạt nhân”, đồng thời nhắc lại lập trường lâu nay của Iran rằng chế độ này không có ý định chế tạo vũ khí hạt nhân.

[CBSNews: Iran state media claim U.S. has offered to suspend oil sanctions during negotiations on full peace deal]

 

1. Đức Giáo Hoàng nhắc lại thông điệp hòa bình của Đức Mẹ Fatima.

Kết thúc buổi tiếp kiến chung ngày 13 tháng 5, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã nhắc lại thông điệp hòa bình của Đức Mẹ Fatima.

“ Hôm nay, ngày lễ kính Đức Trinh Nữ Maria Fatima, chúng ta hướng về Đền Thánh, nơi Đức Mẹ đã ban cho ba em bé chăn cừu thông điệp hòa bình,” Đức Giáo Hoàng Lêô nói với các tín hữu hành hương nói tiếng Bồ Đào Nha. “Tại nơi thiêng liêng này của Kitô giáo, nhiều tín hữu hành hương từ năm châu lục hội tụ hôm nay: sự hiện diện của họ là dấu hiệu cho thấy nhu cầu về sự an ủi, hiệp nhất và hy vọng giữa con người thời đại chúng ta.”

“Chúng ta hãy phó thác cho Trái Tim Vô Nhiễm của Đức Mẹ Maria lời kêu gọi hòa bình và hòa hợp vang lên từ khắp mọi nơi trên thế giới, đặc biệt là từ những dân tộc bị chiến tranh tàn phá”, Đức Giáo Hoàng nói thêm.

---

Source:Catholic World News

Pope recalls Our Lady of Fátima’s message of peace

2. Hành động chào đón, tưởng niệm và hòa giải của Đức Giáo Hoàng Lêô

Linh mục Raymond J. de Souza, là chủ bút tập san Công Giáo Convivium của Canada. Ngài vừa có bài viết nhan đề “Pope Leo’s Welcome Act of Remembrance and Tribute — and Reconciliation”, nghĩa là “Hành động chào đón, tưởng niệm và hòa giải của Đức Giáo Hoàng Lêô”.

Nguyên bản tiếng Anh có thể xem tại đây. Dưới đây là bản dịch toàn văn sang Việt Ngữ.

Đã có một khoảnh khắc xúc động — theo đúng nghĩa đen — tại Quảng trường Thánh Phêrô vào thứ Tư, ngày lễ Đức Mẹ Fatima. Trong khi đi thăm những người hành hương quanh quảng trường trước buổi tiếp kiến chung, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã đến địa điểm mà Đức Giáo Hoàng Thánh Gioan Phaolô II bị bắn 45 năm trước, vào ngày 13 tháng 5 năm 1981. Trong nhiều thập niên, địa điểm này được đánh dấu bằng một viên đá cuội sơn màu đỏ. Ngày nay, nó được đánh dấu bằng một tấm bia đá cẩm thạch trang nhã với huy hiệu của Thánh Gioan Phaolô II và ngày xảy ra vụ ám sát. Đức Giáo Hoàng Lêô dừng lại trong giây lát để cầu nguyện, rồi quỳ xuống chạm vào địa điểm đó.

Đó là một khoảnh khắc tưởng nhớ và tri ân đáng trân trọng — và là một dấu hiệu khác cho thấy mong muốn hòa giải của Đức Lêô với những người cảm thấy rằng Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã đánh giá thấp tầm quan trọng của vị Giáo hoàng người Ba Lan.

Vì buổi tiếp kiến chung hôm thứ Tư trùng với lễ Đức Mẹ Fatima, và ngày lễ 13 tháng 5 gắn liền mật thiết với Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, nên việc Đức Thánh Cha nhắc đến lễ kỷ niệm này là điều dễ hiểu — như Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã làm trong buổi tiếp kiến chung ngày 12 tháng 5 năm 2021, trước thềm kỷ niệm 40 năm.

Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã khẳng định việc ngài sống sót sau vụ xả súng là nhờ sự cầu bầu của Đức Mẹ Fatima. Ngài đã ba lần đến đền thờ ở Bồ Đào Nha để tạ ơn — vào dịp kỷ niệm một năm (1982), kỷ niệm 10 năm (1991) và vào Đại Năm Thánh (2000).

“Hôm nay chúng ta tưởng nhớ Đức Mẹ Fatima,” Đức Giáo Hoàng Lêô nói trong phần bài phát biểu bằng tiếng Anh của mình. “Vào ngày này, cách đây 45 năm, đã có một âm mưu ám sát Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, và vì những lý do đó, tôi đã dành bài giáo lý hôm nay cho Đức Trinh Nữ Maria.”

Việc quyết định cầu nguyện tại tấm bia tưởng niệm là một cử chỉ thêm vào.

Mối liên hệ với Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị

Việc bầu chọn và Thánh lễ nhậm chức của Đức Giáo Hoàng Lêô năm ngoái đã nhận được sự quan tâm đặc biệt của người dân Ba Lan, nơi họ rất coi trọng các ngày lễ và kỷ niệm. Ngài được bầu chọn vào ngày 8 tháng 5 - ngày lễ Thánh Stanislaus ở Ba Lan, vị giám mục tử đạo là thánh bổn mạng của Kraków, và hài cốt của ngài được đặt trên bàn thờ của Nhà thờ Wawel. Thánh lễ nhậm chức của Đức Giáo Hoàng Lêô được cử hành vào ngày 18 tháng 5, ngày sinh nhật của Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II.

Tại Ý, ngày 8 tháng 5 cũng gắn liền với lễ Supplica (dịch là “lời khẩn nguyện”) gửi đến Đức Mẹ Pompeii, là điều mà chính Đức Giáo Hoàng Lêô đã đề cập khi ngài lần đầu tiên xuất hiện trên ban công của Đền Thờ Thánh Phêrô sau khi được bầu chọn. Đức Giáo Hoàng Lêô đã kỷ niệm ngày được bầu chọn bằng cách hành hương đến đền thờ Đức Mẹ Mân Côi Pompeii.

Đây cũng là kỷ niệm 150 năm ngày đặt viên đá nền của nhà thờ thánh đường tráng lệ, điều mà Đức Giáo Hoàng Lêô đã lưu ý, mặc dù chính Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II mới là người đề cập đến điều này nổi bật hơn trong bài giảng của mình. Đức Giáo Hoàng Lêô đã nhắc đến vị tiền nhiệm người Ba Lan và giáo huấn của ngài về Kinh Mân Côi sáu lần trong bài giảng, nhắc lại rằng Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã tuyên bố năm 2002-2003 là Năm Mân Côi đặc biệt, và đã đến thăm Pompeii để đánh dấu sự kết thúc của năm này.

Trong chuyến thăm Pompeii, Đức Giáo Hoàng Lêô nói: “Năm tới sẽ đánh dấu một phần tư thế kỷ kể từ ngày đó, và Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II muốn đặt sự kiện này dưới sự chiêm ngưỡng đặc biệt của Đức Mẹ Pompeii”.

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV cũng nhắc đến tông thư năm 2002 của Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II về Kinh Mân Côi, Rosarium Virginis Mariae, trong đó ngài giới thiệu các Mầu nhiệm Sự Sáng. Đức Thánh Cha nói thêm rằng vị cùng tên với ngài, Đức Lêô XIII, đã xuất bản 12 thông điệp về Kinh Mân Côi.

Sự tương phản giữa việc Đức Giáo Hoàng Lêô nhấn mạnh đến Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II trong dịp này và việc Đức Giáo Hoàng Phanxicô thừa nhận vị tiền nhiệm chung của hai người là rất đáng chú ý; ví dụ, Đức Phanxicô chỉ nhắc đến Gioan Phaolô một cách thoáng qua khi tuyên thánh cho ngài vào năm 2014. Lễ tuyên thánh trùng với ngày sinh nhật lần thứ 75 của Hồng Y Stanislaw Dziwisz, thư ký lâu năm của Gioan Phaolô, nhưng vị giáo hoàng quá cố không hề đề cập đến điều đó trước công chúng, cũng như không nhắc đến Ba Lan, bất chấp sự hiện diện của rất đông người Ba Lan. Một vết thương đã được khơi lại vào ngày hôm đó, và vết thương ấy chưa bao giờ lành hẳn.

Đức Lêô đang chữa lành vết thương đó.

Vào ngày 13 tháng 5 năm 1981, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II dự định công bố trong buổi tiếp kiến chung về việc thành lập cơ sở sau này trở thành Viện Gioan Phaolô II về Hôn nhân và Gia đình, một trung tâm trí thức cho nền thần học cá nhân chủ nghĩa đặc trưng của ngài về hôn nhân, bao gồm cả thần học về thân thể. Vụ ám sát hụt đã ngăn cản thông báo chính thức đó, vì vậy nó đã bị hoãn lại đến ngày 7 tháng 10 năm 1981, lễ Đức Mẹ Mân Côi — cùng ngày mà Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II sẽ kết thúc Năm Mân Côi tại Pompeii vào năm 2003.

Việc Đức Giáo Hoàng Phanxicô giải thể Viện Gioan Phaolô II ở Rôma đã khơi lại vết thương cũ từ thời lễ tuyên thánh. Năm 2017, viện này, dù vẫn giữ tên của Gioan Phaolô II, đã được định hướng lại — với điều lệ và ban lãnh đạo mới — để tuân theo giáo huấn được đề cập đến trong Amoris Laetitia, là điều mà không ít học giả cho rằng trái ngược với giáo huấn của chính Đức Gioan Phaolô II về ly hôn và tái hôn dân sự.

Trong những tuần đầu tiên làm Giáo hoàng, Đức Lêô đã thay thế lãnh đạo viện là Đức Tổng Giám Mục Vicenzo Paglia, người gây nhiều tranh cãi – lúc đó ngài đã 80 tuổi – và khôi phục lại thông lệ trước đây là bổ nhiệm Đại diện của Rôma làm viện trưởng. Liệu sứ mệnh ban đầu có được khôi phục hay không vẫn còn phải chờ xem.

Những người chịu ảnh hưởng sâu sắc nhất từ Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II chắc chắn hoan nghênh những lời lẽ và cử chỉ tốt đẹp mà Đức Giáo Hoàng Lêô dành cho ngài và hy vọng rằng một số sự phục hồi cụ thể — ví dụ như Viện Gioan Phaolô II — sẽ được thực hiện. Đức Giáo Hoàng Lêô đã lấy sự tiếp nối với các vị tiền nhiệm của mình làm chủ đề chính; trong chuyến thăm Đại học La Sapienza hôm thứ Năm, ngài đã nói về các vị Giáo hoàng từ Thánh Phaolô Đệ Lục rao giảng chống chiến tranh đến tầm nhìn sinh thái của Thánh Phanxicô trong thông điệp Laudato Si. Rõ ràng là Đức Giáo Hoàng Lêô cho rằng việc đối lập các vị Giáo hoàng với nhau không tốt cho sự hiệp nhất của Giáo hội, cũng như không tốt cho chính sứ vụ Thánh Phêrô.

Hành động ngày 13 tháng 5 và bài giảng ngày 8 tháng 5 không phải là những khoảnh khắc giảng dạy hay cai quản trang trọng, mà là những dấu hiệu rõ ràng về một thái độ mới đối với Giáo hoàng Gioan Phaolô II và những người hâm mộ nhiệt thành của ngài.

---

Source:National Catholic Register

Pope Leo’s Welcome Act of Remembrance and Tribute — and Reconciliation

3. Tờ báo của Vatican thu hút sự chú ý đến chủ nghĩa khủng bố thánh chiến ở Mozambique.

Trong một bài báo nổi bật trên trang nhất của ấn bản ngày 13 tháng 5, trên tờ Quan Sát Viên Rôma đã thu hút sự chú ý đến cuộc nổi dậy Hồi giáo tàn bạo ở Mozambique.

“Những vụ bạo lực gần đây ở phía bắc đất nước đã nhắm vào các nhà truyền giáo và thường dân - thường là nông dân hoặc thợ mỏ - gây ra các vụ đốt nhà và khiến hàng ngàn người phải di dời”, tờ báo đưa tin.

Trích dẫn một bài báo trên tờ Le Monde, Ilaria De Bonis viết rằng “mục tiêu nhắm đến hoàn toàn là những người không có khả năng tự vệ—cụ thể là các nhà thờ nhỏ ở làng quê, các nhà truyền giáo sống cùng người nghèo và gia đình họ, và những thành viên bị gạt ra ngoài lề và dễ bị tổn thương nhất trong xã hội.”

“Tuy nhiên, nguyên nhân gốc rễ của bạo lực này—như các nhà truyền giáo của chúng tôi ở Mozambique đã khẳng định trong nhiều năm—không phải là sự thù hận tôn giáo đơn thuần (mặc dù điều đó chắc chắn là một yếu tố làm trầm trọng thêm),” De Bonis nói thêm. “Thay vào đó, nó bắt nguồn từ sự kết hợp phức tạp giữa các động cơ kinh tế và chính trị—đặc biệt là sự bất ổn do việc nước ngoài chiếm đoạt các nguồn tài nguyên thiên nhiên trên bề mặt và dưới lòng đất của khu vực gây ra.”

---

Source:osservatoreromano

Vatican newspaper draws attention to jihadist terror in Mozambique